Zink: de Gezondheidsvoordelen, Tekorten en Lichaamsprocessen

Zinktekort symptomen geven aan dat je lichaam moeite krijgt met het uitvoeren van belangrijke processen. Zelfs als je genoeg zink in je dieet opneemt, kan er een tekort optreden.

In dit artikel lees je hoe belangrijk dit onmisbare mineraal is, hoe je een tekort hiervan herkent en hoe je dit tekort kunt oplossen.

Aisha Kaars beantwoordt jouw vragen | Gezondeten.nl

Geschreven door Aisha Kaars, BSc Voeding en diëtiek, Diëtist i.o

Zink is spoorelement dat zorgt voor lichamelijke functies.

Wat is zink?

Zink is een belangrijk spoorelement dat zorgt voor verschillende lichamelijke functies. Het element heeft voornamelijk invloed op je stofwisseling, de opbouw van eiwitten, de groei van weefsel en een belangrijk onderdeel van je immuunsysteem.

Je vindt zink vaak in kleine hoeveelheden in voedingsmiddelen als kaas, vlees, graanproducten, noten en schaal- en schelpdieren.

Wist je dat...

...een zinktekort en/of zinkoverschot nauwelijks voorkomt in Nederland?

Zink is een van de belangrijkste spoorelementen

De rol van zink op je lichaam

Zink maakt deel uit van heel veel verschillende enzymen in je lichaam. Deze enzymen maken op hun beurt weer deel uit van belangrijke lichamelijke processen. Zink is het op één na meest voorkomende spoorelement na ijzer, en is aanwezig in elke cel van je lichaam. 

Meer dan 300 enzymen rekenen op de aanwezigheid van zink. Zij hebben dit spoorelement nodig bij de volgende processen:

  • Metabolisme
  • Spijsvertering
  • Zenuwfuncties
  • Ontwikkeling van immuuncellen
  • DNA-synthese
  • Eiwitproductie
  • Celgroei en celdeling

Daarnaast is zink ook nodig voor je smaak- en reukzintuigen en de gezondheid van je huid.

Gezondheidsvoordelen van zink

Het is belangrijk om voldoende zink binnen te krijgen. Zink brengt de volgende gezondheidsvoordelen met zich mee:

1. Zink geeft een boost aan je immuunsysteem

Je immuunsysteem zorgt ervoor dat schadelijke stoffen geweerd worden. Een overzicht van zeven verschillende studies toont aan dat met voldoende zink per dag de duur van je verkoudheid met 33% verkort. Daarnaast wordt daarmee het risico op infecties verkleind. 

2. Zink versnelt het proces van wondheling

Zink wordt regelmatig gebruikt door medisch personeel voor de behandeling van brandwonden en bepaalde zweren. Dit komt doordat het mineraal een belangrijke rol speelt bij collageensynthese en ontstekingsreacties. Deze processen zijn cruciaal bij huidgenezing.

Wist je dat...

...je huid een grote hoeveelheid zink bevat? Namelijk 5% van het zinkgehalte van je lichaam. 

3. Zink vermindert het risico op leeftijdsgerelateerde ziekten

Oxidatieve stress is een van de grootste veroorzakers van leeftijdsgerelateerde ziekten. Het kan leiden tot chronische ontstekingen en -ziekten, zoals hartaandoeningen, kanker en mentale achteruitgang. Zink kan oxidatieve stress verlichten en daarmee het risico op deze ziekten verkleinen.

Zo zie je dat met voldoende zink het immuunsysteem van ouderen beter reageert op de griepprik. Bovendien is er een verminderd risico op een longontsteking waargenomen. Ook wordt een positief effect op de mentale prestaties van de ouderen opgemerkt. 

Zink kan acne helpen verminderen

4. Zink kan acne helpen verminderen

Acne is een veelvoorkomende huidziekte. Deze wordt veroorzaakt door bacteriën en ontstekingen aan de olieproducerende klieren.

Verschillende studies tonen aan dat een zinkbehandeling, zowel via een crème als via zinkrijke voeding of supplementen, effectief de groei van de P. acnes-bacteriën tegengaan. Bovendien kan zink de activiteit van de olieklieren remmen.

Tip

Mensen met acne hebben doorgaans een lager zinkgehalte.

Zinktekort

Hoewel een zinktekort niet vaak voorkomt is het wel van groot belang dat je een zinktekort voorkomt. Je hebt een hogere kans op een zinktekort als je binnen een van de volgende groepen valt:

  • Vegetariërs en veganisten
  • Zwangere en borstvoeding gevende vrouwen
  • Kinderen afhankelijk van borstvoeding

Je kunt ook last hebben van een tekort wanneer je leidt aan ziektes en aandoeningen zoals:

  • De ziekte van Crohn
  • Sikkelcelanemie
  • Chronische nierziekten

Maar ook wanneer je lijdt aan ondervoeding door bijvoorbeeld anorexia of boulimia, of bij het misbruiken van alcohol ben je sneller geneigd een zinktekort op te lopen.

Wat zijn zinktekort symptomen?

Wanneer een zinktekort optreedt, zullen binnen een zeer korte periode weinig tot geen problemen ontstaan. Maar duurt het tekort langer, dan komen belangrijke processen in de knel.

Een langdurig zinktekort uit zich in de volgende symptomen:

  • Achterstand in de groei
  • Afname van de eetlust
  • Allergieklachten
  • Concentratieproblemen
  • Diarree
  • Gewichtsverlies
  • Haaruitval
  • Huidproblemen
  • Motorische stoornissen
  • Nachtblindheid
  • Verminderd smaak- en reukvermogen
  • Verminderde wondheling
  • Vruchtbaarheidsproblemen
  • Witte plekken op de huid en/of nagels
  • Zachte, buigzame nagels

Vermoed je een zinktekort en heb je gestadig gewichtsverlies of een aantal dagen achtereen diarreeklachten? Val je flauw, heb je terugkerende (buien van) duizeligheid of aanhoudende hoofdpijn? Neem dan altijd contact op met je huisarts.

Een zink overschot

Maar een teveel aan zink (25 mg <) is ook niet goed voor het lichaam, al komt dit zelden voor. De symptomen van een overdosis zijn:

  • Buikkrampen
  • Diarree
  • Misselijkheid
  • Overgeven

Zodra de zink is afgevoerd door het lichaam, zullen de symptomen wegzakken. Bij langdurig overschot kan echter bloedarmoede en een verminderde weerstand optreden. Wees hier dus altijd voorzichtig mee.

Tip

In Nederland komt een zinktekort of overschot vrijwel niet voor. 

Hoeveel zink heb je nodig per dag?

Symptomen van een zinktekort gaan niet over één nacht ijs. Meestal heb je wel even nodig om een tekort op te bouwen waar het lichaam last van gaat krijgen.

Toch moet je niet te licht denken over dit spoorelement. Het is namelijk bekend geworden dat ons lichaam het lastig vindt om zink vast te houden of op te slaan, voor later gebruik. Daarom moeten we dagelijks voldoende binnenkrijgen via ons dieet.

Gelukkig zit zink in veel verschillende producten, die in onze Westerse samenleving geregeld op het menu staan. Denk hierbij aan:

  • Asperges
  • Bruin brood
  • Cacao
  • Champignons
  • Eieren
  • Gember
  • Noten en zaden
  • Peulvruchten
  • Rijst
  • Spinazie
  • Vis
  • Vlees
  • Zeewier
  • Zuivel

Voor elke leeftijdscategorie geldt echter een andere behoefte. Hierbij kun je de volgende hoeveelheden per dag aanhouden:

  • 0 tot 6 maanden oud: 2 mg
  • 7 tot 12 maanden: 3 mg
  • 1 tot 3 jaar: 3 mg
  • 4 tot 8 jaar: 5 mg
  • 9 tot 13 jaar: 8 mg
  • 14 jaar en ouder: mannen 11 mg, vrouwen 9 mg.

Hierbij is een dagelijkse dosis van 25 mg de maximale hoeveelheid voor veilig gebruik.

Zink speelt een belangrijke rol bij de vruchtbaarheid

Zink en zwangerschap

Zink speelt een belangrijke rol bij de zwangerschap. Die belangrijke rol begint al bij de wens. Wil jij en je partner zwanger worden? Dan is ook het zinkgehalte van de man belangrijk. Het spoorelement speelt namelijk een belangrijke rol in de vruchtbaarheid; dus ook bij de potentie van de zaadcellen.

Tijdens de zwangerschap is het belangrijk om voldoende zink te nemen, omdat dit de groei van de baby mogelijk maakt. Houd hierbij een dagelijkse dosis van 11 mg aan.

Bij borstvoeding wordt het zinkgehalte van de moeder nog steeds op de proef gesteld. De baby heeft deze toevoer namelijk nog steeds nodig voor een goede groei. Houd daarom een dagelijkse dosis van 13 mg aan.

Zinktekort diagnose

Zinktekort diagnose

Om de symptomen van een zinktekort ook echt als een tekort te kunnen diagnosticeren, kun je het beste een bezoekje brengen aan je arts. Bij veel tekorten wordt een bloedmonster afgenomen, waarbij men naar de waarden van de aanwezige vitaminen, mineralen en spoorelementen kijkt.

Bij zink is dit echter niet zo makkelijk. Zink zit voornamelijk in onze lichaamscellen en is alleen in het bloed aanwezig voor transport. Daarom dient de arts, naast een bloedmonster, ook een urinemonster en een haarmonster te nemen. In de urine en haren wordt gekeken naar het zinkgehalte, hiervoor zijn gemiddelde waarden bekend die aanwezig moeten zijn.

Om het zinktekort te kunnen behandelen is het belangrijk om de oorzaak hiervan te achterhalen. Soms wordt zink wel voldoende ingenomen, maar niet goed geabsorbeerd of verwerkt door het lichaam. Wordt er vervolgens een behandeling gestart, dan kan dit probleem toch blijven bestaan.

Behandeling van een zinktekort

Behandeling van een zinktekort

Wanneer er is vastgesteld door je (huis)arts dat je een zinktekort hebt dan is het zaak om dat tekort op te lossen. Je kunt dit doen door middel van dieetaanpassingen en eventuele toevoeging van supplementen.

Omdat zink veel in dierlijke producten voorkomt, is het voor vegetariërs en veganisten belangrijk om voldoende brood, peulvruchten, noten en zaden te eten.

Supplementen met zink zijn vrij verkrijgbaar bij de apotheek en drogist. Laat je eventueel adviseren door de huisarts, voordat je een keuze maakt.

Tevens zijn er crèmes te verkrijgen met toegevoegde zink, die vaak gebruikt worden voor het behandelen van huidproblemen. Hiernaast heb je als voordeel, dat de opname niet via het maag-darmstelsel gaat. Dit is een voordeel wanneer er problematiek in de darmen heerst, waardoor de absorptie bemoeilijkt wordt.

Tip

Het is bij dieetaanpassingen of het gebruik van supplementen altijd wijs om met je arts te overleggen. Zink kan namelijk reageren met sommige medicatie, waardoor deze niet goed meer werkt of een andere uitwerking krijgt.

Kun je een zinktekort voorkomen?

Wanneer je zinktekort symptomen hebt, hoeft dit niet te betekenen dat je te weinig van dit mineraal in je dieet hebt zitten. Helaas kan het ook voorkomen dat je lichaam deze stof niet goed absorbeert of gebruikt.

Allereerst is het belangrijk om te weten dat je lichaam niet alle zink die je inneemt kan opnemen. Bij dit mineraal is het geabsorbeerde gehalte zelfs minder dan 50%.

Je neemt echter meer zink op bij dierlijke producten dan bij plantaardige producten. Het zink bindt beter aan de dierlijke eiwitten (proteïnen), zodat het pas in de darm opgenomen wordt wanneer deze eiwitten verteerd worden.

Maar er zijn ook andere factoren die een rol spelen in de opname van zink. Denk aan darmziekten en alcoholisme, maar ook een hoge inname van fytinezuren zouden invloed kunnen hebben op de opname van zink. Maar ook stress, veel sporten of zware fysieke prestaties vragen veel van je lichamelijke zinkgehalte. 

Daarom is het belangrijk om altijd op een bewuste manier je dieet samen te stellen. Vermoed je een tekort, vraag dan je arts of specialist om raad.

Bericht bewaren
Beoordeel
Aisha Kaars beantwoordt jouw vragen | Gezondeten.nl

Nieuwsgierig naar meer informatie over dit onderwerp?

Stel dan je vraag gratis en eenvoudig aan één van onze deskundigen hier!

Mogelijk ook interessant

Cranberries gezond

Cranberries gezond? De wetenschappelijke voor- en nadelen

Zijn cranberries gezond? Cranberries worden vooral veel in de winter gegeten en zijn een bijzonder populair ingrediënt v...

Appelazijn: feiten of fabels?

Appelazijn: gezondheidsvoorde­l­e­n­, voedingswaarde en bijwerkingen

Over appelazijn gaan de meest fantastische verhalen rond. Zo zou je ervan afvallen, zou je er bestrijdingsmiddelen op vo...

3 gezondheidsvoordelen van kurkuma

Kurkuma: de 3 belangrijkste wetenschappelijke voordelen

Kurkuma is een specerij dat in delen van Azië al lang gebruikt wordt, maar nu eindelijk populair lijkt te worden in Nede...

De blauwe bes: de medicijn in het fruitschap

Blauwe bessen: De 6 Belangrijkste Wetenschappelijk Gezondheidsvoorde­l­e­n

Blauwe bessen zijn een gezonde en zoete fruitsoort. De blauwe bes wordt vaak een superfood genoemd om de vele gezondheid...

tonijn

Tonijn: de gezondheidsvoorde­l­e­n en mogelijke nadelen op een rij

Tonijn is een van de meest populaire vissoorten ter wereld. En niet zonder reden: tonijn heeft een romige smaak en vlezi...

Toon meer (208)