Serotonine, het feelgood-hormoon

Serotonine is een neurotransmitter en hormoon. Het wordt ook wel 5-hydroxytryptamine (5-HT) genoemd en is een chemische stof die vooral bekendstaat om de invloed die het heeft op je stemming en gedrag

Maar wist je dat dit hormoon ook een rol speelt bij je slaap, eetlust, spijsvertering en nog veel meer lichamelijke processen? Wanneer je serotonineniveaus niet in balans zijn, kan dat grote gevolgen hebben voor je mentale, fysieke en emotionele welzijn.

Lees in dit artikel alles over serotonine.

Serotonine is een chemische lichaamseigen stof

Wat is serotonine? 

Serotonine is een chemische stof die wordt geproduceerd door je zenuwcellen. Het aminozuur tryptofaan speelt een belangrijke rol bij de aanmaak van serotonine. 

Tryptofaan komt via voeding in je lichaam terecht. Het komt voor in voedingsmiddelen als noten, kaas en rood vlees. Een tekort aan dit stofje kan leiden tot een lager serotoninegehalte.

Wist je dat...

...onderzoek heeft uitgewezen dat 95% van de serotonine in je lichaam wordt aangemaakt in je maag-darmkanaal? De overige 5% ontstaat in je hersenen. Daar fungeert het als een neurotransmitter.

Serotonine helpt tegen stemmingswisselingen

Wat doet serotonine?

Serotonine zendt signalen uit tussen de zenuwcellen. Het is vooral aanwezig in je spijsverteringsstelsel, maar het is ook te vinden in je hersenen, bloedplaatjes en in je centrale zenuwstelsel. 

Serotonine heeft invloed op je hele lichaam, van je emoties tot je motoriek. Het wordt beschouwd als natuurlijk middel tegen stemmingswisselingen en het helpt bij slapen, eten en de spijsvertering.

Serotonine heeft daarnaast nog een aantal andere positieve effecten:

  • Het vermindert depressie
  • Het reguleert angststoornissen
  • Het geneest wonden
  • Het zorgt voor gezonde botten

Wat zijn normale serotoninewaarden?

De normale waarde voor serotonine in je bloed is over het algemeen 101-283 nanogram per milliliter (ng/mL). 

Het is dus niet aan te raden om zelf conclusies te trekken over je serotoninewaarden. Als je je hierin wil verdiepen, kun je het beste advies inwinnen bij je huisarts.

Wist je dat...

...je hersenen uit zo’n 40 miljoen cellen bestaan? De meeste hiervan worden direct of indirect beïnvloed door serotonine. Je kunt je dus wel voorstellen hoe groot de rol van deze stof is in verschillende hersenfuncties. Zo heeft serotonine heeft invloed op je stemming, libido, eetlust, slaap, geheugen, temperatuurregeling en verschillende sociale gedragingen.

De effecten van serotonine

Serotonine komt op veel plekken in je lichaam voor en heeft invloed op allerlei verschillende mentale en fysieke functies. Hieronder zetten we een aantal effecten uiteen:

Serotonine en je stemming

Serotonine helpt om je stemming in balans te houden. Wanneer je serotonineniveaus goed zijn, voel je je: 

  • Vrolijker
  • Rustiger
  • Meer gefocust
  • Minder angstig
  • Emotioneel stabieler

Lichamelijke effecten van serotonine

Serotonine heeft invloed op allerlei processen. Onderzoek heeft aangetoond dat een deel van de serotonine zich door je lichaam verplaatst in circulerende bloedplaatjes, of minuscule bloedcellen, om belangrijke lichaamsprocessen te helpen reguleren.

Hierdoor heeft de stof onder andere effect op:

  • Darmbewegingen en vertering: serotonine bevindt zich voornamelijk in je maag-darmkanaal en stimuleert je darmfunctie.
  • Misselijkheid: voel je je misselijk? Grote kans dat het hoge serotoninegehalte in je lichaam daarvoor verantwoordelijk is. Wanneer er schadelijke voeding je lichaam binnenkomt, schiet de productie van serotonine omhoog. Hierdoor krijg je last van diarree en zo wordt voeding via sneller uitgescheiden. Door het hoge serotoninegehalte in je bloed wordt het gedeelte van je hersenen dat misselijkheid veroorzaakt ook gestimuleerd.
  • Je immuunsysteem: serotonine versterkt je immuunsysteem.
  • Slaap: je hersengebieden die verantwoordelijk zijn voor de slaap- en waakstand worden door de stof gestimuleerd. Kortom, serotonine bepaalt grotendeels of je slaapt of wakker bent!
  • Je botgezondheid: Je hebt liever niet teveel serotonine in je botten. Hoge waarden kunnen namelijk leiden tot poreuze, verzwakte botten.
  • Je libido: weinig serotonine wordt geassocieerd met een verhoogd libido, terwijl verhoogde waarden juist een verlaagd libido in de hand werken.
  • Bloedstolling: bloedplaatjes geven serotonine af om wonden te helpen genezen. De neurotransmitter zorgt ervoor dat kleine adertjes zich vernauwen, waardoor bloedklonters worden gevormd.

En alsof dit nog niet genoeg was, heeft serotonine ook invloed op je metabolisme, energiebalans, bloedsuikerwaarden en leverfunctie.

Te weinig serotonine kan leiden tot meerdere psychologische aandoeningen

Te weinig serotonine: serotoninetekort

Het tegenovergestelde van serotoninesyndroom is een serotoninetekort. Een tekort ontstaat wanneer je lichaam niet genoeg serotonine produceert, of als de aanwezige serotonine niet efficiënt wordt gebruikt.

Een te laag serotonineniveau is ook oorzaak van meerdere andere psychologische aandoeningen, waaronder:

  • Slapeloosheid
  • Agressie
  • Impulsief gedrag
  • Dementie en andere cognitieve achteruitgang

Maar ook diverse lichamelijke aandoeningen worden in verband gebracht met een tekort aan serotonine. Denk bijvoorbeeld aan:

  • Obesitas
  • Diabetes
  • Cardiovasculaire aandoeningen
  • Vermoeidheid
  • Osteoporose
  • ​​Gastro-intestinale problemen, zoals prikkelbare darm syndroom

Zoals je ziet kan een serotoninetekort veel gevolgen hebben. Hoe en of een tekort zich uit, verschilt per persoon.

Wist je dat...

...uit onderzoek is gebleken dat mensen die lijden aan depressie vaak lage serotonineniveaus hebben? Ook is een tekort aan serotonine gelinkt aan angststoornissen zoals dwangstoornissen (OCD), paniekaanvallen, suïcidaal gedrag, posttraumatisch stressyndroom (PTSS) en sociale angststoornissen.

Beïnvloed zelf je serotonineniveau

Gezien de vele positieve effecten van serotonine op lichaam en geest, is het belangrijk om je serotonineniveau in balans te brengen en houden. Wanneer je lichaam over te weinig serotonine beschikt, zijn er verschillende dingen die je kunt doen om het niveau omhoog te brengen:

  • Meer bewegen
  • Je dieet aanpassen
  • Jezelf vaker blootstellen aan helder licht (van de zon of een daglichtlamp)
  • Je stemming beïnvloeden
  • Starten met medicatie

De gemakkelijkste manieren om je serotonineniveau omhoog te brengen, zijn meer bewegen en het aanpassen van je voeding.

Serotonine ontstaat uit verschillende voeding

Serotonine en voeding

Onderzoek wijst uit dat je je serotonineniveau kunt verhogen door middel van voeding, maar alleen op een indirecte manier. Dat betekent dat er geen voedingsmiddelen zijn die een direct effect hebben op serotonine. Serotonine ontstaat uit tryptofaan en deze stof zit wél in allerlei producten. 

De volgende voedingsmiddelen zijn goede bronnen van tryptofaan:

  • Kikkererwten
  • Bananen
  • Bruine rijst
  • Pompoenpitten
  • Sesamzaden
  • Cacao
  • Melk

Ook proteïnerijke voeding, zoals vlees en kip, bevat grote hoeveelheden tryptofanen.

Serotoninesupplementen

Serotonine is ook verkrijgbaar in de vorm van supplementen. Onderzoek heeft uitgewezen dat de volgende supplementen kunnen helpen serotonine te verhogen en de symptomen van depressie te verminderen:

  • Pure tryptofaan Tryptofaan-supplementen bevatten veel meer tryptofaan dan voeding, waardoor de kans groter is dat het de hersenen bereikt.
  • SAMe (S-adenosyl-L-methionine) SAMe lijkt serotonine te helpen verhogen en kan symptomen van depressie verbeteren.
  • 5-HTP Dit supplement kan gemakkelijk je hersenen bereiken en serotonine aanmaken. Een kleine studie suggereert dat het voor mensen met beginnende symptomen van depressie net zo effectief werkte als antidepressiva. Maar ander onderzoek naar 5-HTP voor het verhogen van serotonine en het verminderen van symptomen van depressie heeft gemengde resultaten opgeleverd.
  • Sint-janskruid Dit supplement lijkt de symptomen van depressie bij sommige mensen te verbeteren. Maar onderzoek heeft geen consistente resultaten aangetoond.
  • Probiotica Onderzoek wijst uit dat meer probiotica in je dieet het tryptofaangehalte in je bloed kan verhogen, waardoor meer tryptofaan je hersenen bereikt. Je kunt hiervoor probiotica-supplementen nemen of voedingsmiddelen eten die rijk zijn aan probiotica.
Bericht bewaren
Beoordeel

Bronnen

Ochsner journal, Jacqueline Volpi-Abadie ..., "Serotonin Syndrome" (link)

World Psychiatry, Philip J Cowen ..., "What has serotonin to do with depression?" (link)

Brain Plasticity, Julia C. Basso ..., "The Effects of Acute Exercise on Mood, Cognition, Neurophysiology, and Neurochemical Pathways: A Review" (link)

Nutrients, Trisha A. Jenkins ..., "Influence of Tryptophan and Serotonin on Mood and Cognition with a Possible Role of the Gut-Brain Axis" (link)

Innovations in Clinical Neuroscience, Randy A. Sansone ..., "Sunshine, Serotonin, and Skin: A Partial Explanation for Seasonal Patterns in Psychopathology?" (link)

Journal of Psychiatic Neuroscience, Simon N. Young, "How to increase serotonin in the human brain without drugs' (link)

Webmd, Colette Bouchez ..., "Serotonin: 9 Questions and Answers" (link)

Gezondheidsnet, "Eet je vrolijk!" (link)

Journal of Nutrition & Food Sciences, Karuna Singh ..., "Nutrient and Stress Management" (link)

National Center for complementary and intergrative health, "St. John's Wort and Depression: In Depth" (link)

Annals of General Psychiatry, Caroline J. K. Wallace ..., "The effects of probiotics on depressive symptoms in humans: a systematic review" (link)

Psychopharmacology, Susannah E. Murphy ..., "Tryptophan supplementation induces a positive bias in the processing of emotional material in healthy female volunteers" (link)

Dovepress, Hinz M ..., "5-HTP efficacy and contraindications" (link)

ScienceDirect, Suhrid Banskota ..., "Serotonin in the gut: Blessing or a curse" (link)

Endocrine reviews, Julian M Yabut ..., "Emerging Roles for Serotonin in Regulating Metabolism: New Implications for an Ancient Molecule" (link)

lees verder
Anniek Ebbers

Nieuwsgierig naar meer informatie over dit onderwerp?

Stel dan je vraag gratis en eenvoudig aan één van onze deskundigen hier!

Mogelijk ook interessant om te weten

hormonen honger

Ghreline: daar krijg je honger van!

Een rommelende maag of een vervelend gevoel wanneer je te lang niet hebt gegeten, klinkt voor de meeste mensen niet onbe...

hormoon oestrogeen

Oestrogeen: De Functie en een Oestrogeen tekort Herkennen

Oestrogeen is de spil in het vrouwelijke lichaam. De rol van dit hormoon verandert tijdens de diverse levensfases. Dat k...

Melatonine bijwerkingen op korte en lange termijn

Melatonine bijwerkingen op korte en lange termijn

Er zijn vele wetenschappelijke onderzoeken gedaan naar de bijwerkingen van melatonine, zowel op de korte als de lange te...

Bijnieruitputting: symptomen en behandeling

Bijnieruitputting­: symptomen en behandeling

Bijnieruitputting wordt wel 'de ziekte van deze tijd' genoemd. Het lijkt een epidemie te worden en veel mensen zijn zich...

Is kauwgom ongezond? De voor- en nadelen van kauwgom kauwen

Is kauwgom gezond? De voor- en nadelen van kauwgom kauwen

Sommige mensen kunnen niet zonder kauwgom. Vooral tieners zijn er gek op. Voor een verfrissend gevoel in je mond en om l...

Toon meer (54)
Volg ons