Cholesterol: oorzaken en gevolgen van een te hoog cholesterolgehalte

Aan cholesterol kleeft een negatieve klank, omdat een te hoge waarde in verband wordt gebracht met aderverkalking en een verhoogd risico op hart- en vaatziekten. Vandaar dat veel mensen zoeken naar manieren om hun cholesterol te verlagen. 

Toch heb je dit essentiële vet in je lichaam wel degelijk nodig om te kunnen functioneren. Het is namelijk betrokken bij de productie van je lichaamscellen, hormonen en gal.

In dit artikel leggen we uit wat cholesterol is, wat de mogelijke oorzaken en gevolgen van een te hoog cholesterolgehalte kunnen zijn. Ook vertellen we hoe je je cholesterolwaardes kunt verlagen met een gezonde leefstijl en gevarieerde voeding.

Gezondheidswetenschapper en Voedingsdeskundige Gerdy Beelen

Geschreven door Gerdy Beelen, Gezondheidswetenschapper & Eigenaar LITE LeefstijladviesBSc Health and society, HBO niveau Voedingsdeskundige

Cholesterol is een vetachtige stof

Wat is cholesterol?

Cholesterol is een vetachtige stof die zich bevindt in al je lichaamscellen en in je bloed. Je lever maakt 70% van al het cholesterol aan, de overige 30% komt je lichaam binnen via je voeding. 

Cholesterol wordt gebruikt voor verschillende processen, zoals je spijsvertering en de opbouw van lichaamscellen, hormonen en gal. Deze vetachtige stof helpt om vetten in je lichaam te verteren.

HDL- en LDL-cholesterol

HDL- en LDL-cholesterol

Cholesterol is een vet, dat niet kan oplossen in water. Om dit vet in je bloed te kunnen vervoeren, verpakt je lichaam het in een eiwit: HDL of LDL. 

HDL-cholesterol staat voor ‘High Density Lipoproteïne’. Dit eiwit brengt het overschot aan cholesterol naar je lever, waarna het via je ontlasting wordt verwijderd. Daarom wordt dit type cholesterol ook wel als het ‘goede cholesterol’ beschouwd. 

LDL-cholesterol staat voor ‘Low Density Lipoproteïne’. Deze vorm kan cholesterol weer uit je bloedbaan halen, wanneer het bijvoorbeeld nodig is voor de productie van lichaamscellen. Het nadeel van LDL-cholesterol is dat overtollig cholesterol niet wordt afgevoerd, maar in je bloedbaan blijft circuleren. 

te veel LDL-cholesterol kan leiden tot levensgevaarlijke problemen

LDL-cholesterol zet zich af tegen de wand van je bloedvaten, met plaatselijke verdikking of plaque als gevolg. Uiteindelijk kan er slagaderverkalking en verstopping optreden, wat kan leiden tot levensgevaarlijke problemen aan je hart en bloedvaten.

Niet zo gek dus, dat LDL als ‘slecht cholesterol’ bekendstaat en dat het noodzakelijk is om te hoge LDL-waarden te verlagen. Om te weten of je je cholesterol verlagen moet, kun je jouw cholesterolwaarde meten.

Cholesterolwaarde meten

Bij het meten van je bloedcholesterol, wordt er naar 4 waarden gekeken: 

  1. Je totale cholesterol: een waarde onder de 5 mmol/L is goed
  2. Je LDL-cholesterol: een waarde onder de 3 mmol/L is goed
  3. Je HDL-cholesterol: een waarde boven de 1 mmol/L is goed
  4. Je triglyceriden: een waarde onder de 2 mmol/L is goed

Als je te veel zetmeel, suikers en alcohol binnenkrijgt, zet je lichaam dit om in triglyceriden: je bouwt een vetreserve op. Na een vetrijke maaltijd gaan de triglyceridenwaarden in je bloed meteen kort omhoog. Triglyceriden zijn bloedvetten die je voornamelijk uit voeding binnenkrijgt en die je lichaam energie leveren.

Wist je dat...

...verhoogde triglyceridenwaarden het proces van aderverkalking kunnen versnellen? Cholesterol en triglyceriden hangen sterk met elkaar samen. Als je triglyceridenwaarde verhoogd is, dan is je LDL-cholesterol en totale cholesterol dat vaak ook.

Symptomen en klachten bij te hoog cholesterol 

Symptomen en klachten bij te hoog cholesterol 

Het gevaar van een te hoog cholesterol, is dat je hier in principe niks van merkt. Je voelt je goed en ervaart geen klachten. Ondertussen kunnen je bloedvaten door een te hoge waarde wel langzaam dichtslibben: er treedt aderverkalking op. 

Snel je cholesterol verlagen na constatering van deze symptomen kan in sommige gevallen noodzakelijk zijn.

Bij aderverkalking worden je bloedvaten gedeeltelijk of zelfs geheel afgesloten. Je organen krijgen daardoor onvoldoende bloed en zuurstof. Dit kan resulteren in hart- en vaatziekten, zoals: 

  • Hartinfarct, aantasting van de kransslagaders
  • Herseninfarct en beroerte
  • Vaatziekten in de benen (slechte doorbloeding)
  • Angina pectoris: pijn op de borst 

Ook kunnen er vetophopingen in je lijf ontstaan, bijvoorbeeld op je oogbol, je oogleden en op de pezen van je hiel, knie en vingers. 

Oorzaken van hoog cholesterol

Er zijn verschillende oorzaken die kunnen leiden tot een te hoog cholesterol:

  • Ongezonde voeding Als je veel suiker en verzadigde vetten eet, maar weinig groente, fruit en volkorenproducten, verandert de hoeveelheid cholesterol in je bloed.
  • Aanleg Soms maakt je lichaam zelf te veel cholesterol aan. Het is onbekend waarom dit gebeurt.
  • Erfelijk 1 op de 450 mensen heeft last van een erfelijk hoog cholesterol. Als dit in je familie voorkomt, is je kans om op jonge leeftijd hart- en vaatziekten te krijgen verhoogd.

Naast een hoog cholesterol, hebben je leefstijl en andere kenmerken ook invloed op een verhoogd risico op hart- en vaatziekten. Denk aan: 

  • Roken
  • Hoge bloeddruk
  • Diabetes
  • Nierschade
  • Reuma
  • Te weinig bewegen
  • Overgewicht
  • Stress
Benieuwd hoe gezond jij echt eet? Doe de quiz!

Hoe gezond eet jij?

Doe de quiz en kom er in enkele minuten achter! Ook ontvang je een persoonlijk advies waarin staat hoe je je eetpatroon kunt verbeteren.

Benieuwd hoe gezond jij echt eet? Doe de quiz!

Wil jij graag je gezondheid verbeteren?

Gebruik onze gratis Matching tool om de voedingsexpert te vinden die jou het beste kan ondersteunen.

Ga naar de Matching tool
Vind jouw ideale voedingsexpert

Cholesterol verlagen: hoe doe je dat?

Hoe kun je je cholesterol verlagen? Een verhoogd cholesterol vergroot je kans op hart- en vaatziekten. Daarom wil je een te hoog cholesterolgehalte graag verlagen. Je cholesterol verlagen kan op verschillende manieren:

  • Stoppen met roken
  • Voldoende bewegen
  • Bij overgewicht: afvallen
  • Minder of geen alcohol drinken
  • Stress verminderen 
  • Gezond eten
  • Medicatie

Wat je kunt zien, is dat om je cholesterol te verlagen, voeding belangrijk is. Maar ook kunnen voldoende beweging, stoppen met roken, afvallen, stress verminderen en alcohol matigen een positieve invloed op je cholesterolgehalte hebben. Hoe snel kun je je cholesterol verlagen? Dit verschilt per persoon. Wanneer je alle bovenstaande factoren combineert, zal je cholesterolwaarde verlagen sneller kunnen verlopen dan wanneer je enkel je voeding aanpast.

Het is lang niet altijd nodig om je cholesterol te verlagen met medicatie. Als je op een te hoog cholesterol na verder gezond bent, kom je er vaak wel met bovenstaande maatregelen. Dat is prettig, want cholesterolremmende medicijnen zoals statines brengen vaak vervelende bijwerkingen met zich mee.

Bezoek je een arts voor medisch advies om je cholesterol te verlagen? Overleg dan ook natuurlijke mogelijkheden in plaats van het direct kiezen voor cholesterolverlagende medicijnen.

Tip

Medicatie kan wel nodig zijn als je bijvoorbeeld al een hart- en vaatziekte, diabetes, of uitzonderlijke hoge cholesterolwaarden hebt, of lijdt aan erfelijk hoog cholesterol. Wordt er een medicijn aanbevolen om snel je cholesterol mee te verlagen? Dan sluit dit de mogelijkheid tot het op een natuurlijke wijze verlagen van je cholesterol niet uit. Je kunt namelijk tegelijkertijd een natuurlijk cholesterol dieet volgen.

Cholesterol verlagen met voeding

Cholesterol verlagen met voeding

Kun je je cholesterol verlagen door middel van voeding? Als je een te hoog cholesterolgehalte wilt verlagen, is het belangrijk om gezond te eten.

Gezonde voeding bevat koolhydraten, eiwitten, vetten, vezels, vitaminen en mineralen. Deze voedingsstoffen heb je nodig om je fit te voelen en om de kans op ziekten en infecties te verkleinen. 

Wist je dat...

...goede voeding van grote invloed is op je cholesterolwaarden? Zo kan voedsel zelf cholesterol bevatten, maar cholesterolrijke voeding is slechts van kleine invloed op je cholesterolwaardes. Voeding met verzadigde vetten heeft een grote invloed op je cholesterolwaarde. 

Het cholesteroldieet

Een zogenaamd cholesteroldieet kan helpen bij je cholesterolgehalte verlagen. Ik heb alle voorwaarden van het dieet voor het verlagen van je cholesterol op een rij gezet. 

Tip 1: Vermijd verzadigde vetten in een cholesterol dieet

Wat kun je beter niet eten als je cholesterol te hoog is? Vermijd verzadigde vetten zoveel mogelijk om een verdere stijging van je cholesterol te voorkomen.

Je vindt deze onder andere in vet vlees, snacks, snoep, koekjes, gebak, chips en volvette zuivel, zoals volle kwark en 48+ kaas. Deze etenswaren zul je in een cholesterol dieet daarom niet tegenkomen. 

Vermijd suiker en alcohol om cholesterol te verlagen

Tip 2: Vermijd suiker en alcohol

Probeer toegevoegde suikers en alcohol zoveel mogelijk te beperken. Laat de gesuikerde frisdrank en vruchtensappen dus even staan.

Wat kun je het beste drinken bij een hoog cholesterolgehalte? Kies tijdens het volgen van een cholesterol dieet liever voor water, thee of koffie zonder suiker. Natuurlijk kun je zo nu en dan op een feestje alsnog gematigd genieten van een glaasje frisdrank of bier.

Tip

Zoek je een manier om snel je cholesterol te verlagen? Zwarte thee kan je LDL-cholesterol in drie weken tijd met 10% verlagen! Ook helpt dit om je kransslagaders gezond te houden. 

Benieuwd hoe gezond jij echt eet? Doe de quiz!

Hoe gezond eet jij?

Doe de quiz en kom er in enkele minuten achter! Ook ontvang je een persoonlijk advies waarin staat hoe je je eetpatroon kunt verbeteren.

Benieuwd hoe gezond jij echt eet? Doe de quiz!

Tip 3: Eet zoveel mogelijk vers en gevarieerd

Kant-en-klare maaltijden bevatten over het algemeen weinig groenten, weinig vezels, veel verzadigd vet en te veel zout. Bereid je eten daarom zoveel mogelijk zelf, met verse producten. Varieer met groenten en ingrediënten. Zo heb je zelf in de hand hoeveel vet, suiker en zout je binnenkrijgt. 

Tip 4: Kies voor gezonde omega 3-vetten

Met onze westerse voeding krijgen we in verhouding heel veel omega 6 binnen, maar weinig omega 3. De gezonde omega 3 vetten zijn belangrijk voor gezonde cholesterolwaarden. Je LDL-cholesterol wordt verlaagd en je HDL-cholesterol verhoogd door omega 3.

Eet daarom regelmatig vette vis, zoals zalm, sardientjes, haring, makreel en ansjovis. Ook noten bevatten omega 3. Hoewel deze cholesterolverlagende voeding veel calorieën bevat, zorgt het er ook voor dat je lang verzadigd bent.

Cholesterol verlagen met vette vis

Werkt pindakaas cholesterol verlagend? Pinda’s werken LDL-cholesterol verlagend door de vitamine B3 die pindakaas bevat. 

Ook avocado’s bevatten gezonde vetten die bijdragen aan een goede balans tussen HDL- en LDL-cholesterol. 

Tip

Ben je vegetariër of veganist? Dan kan het helpen om capsules met visolie of krillolie uit algen te slikken, voor voldoende inname van omega-3. 

Tip 5: Eet vezelrijke voeding

Vezelrijke voeding, zoals havermout, groente, fruit, bonen en volkoren producten zijn rijk aan oplosbare vezels. Voedingsvezels zorgen ervoor dat cholesterol vertraagd uit je voeding wordt gehaald en dat je LDL-cholesterol daalt. Daarnaast dragen vezels bij aan een gevuld gevoel, waardoor je minder snel trek in ongezonde snacks hebt.

Tip 6: Smaakmakers: knoflook en olijfolie

Knoflook is een gezonde smaakmaker die het LDL-cholesterol in je bloed verlaagt. Ook werkt knoflook preventief tegen het ontstaan van hoge bloeddruk, bloedpropjes en infecties. 

Extra vierge olijfolie is een gezonde toevoeging aan je eetpatroon, bijvoorbeeld over salades. De enkelvoudig onverzadigde vetzuren in de olie helpen om het LDL-cholesterol te verminderen. 

Het cholesteroldieet op een rij

Wil je direct aan de slag met het cholesteroldieet? We zetten passende voedingsmiddelen voor je op een rij. Stel om je cholesterol te verlagen cholesterolarme recepten samen en neem deze op in je wekelijkse maaltijdbereiding. Wat kun je eten om het cholesterol te verlagen? Dit zijn onder andere:

  • Groente en fruit
  • Onverzadigde oliën, zoals olijfolie
  • Vloeibare bak- en braadproducten
  • Noten
  • Vette vis
  • Volkoren graanproducten, volkorenrijst en volkorenpasta
  • Magere melk(producten)
  • Mager(e) vlees, kip en vleesvervangers
  • Margarine of halvarine 

Beoordeel dit artikel

Gezondheidswetenschapper en Voedingsdeskundige Gerdy Beelen

Nieuwsgierig naar meer informatie over dit onderwerp?

Stel dan je vraag gratis en eenvoudig aan één van onze voedingsexperts hier!

Wil jij graag je gezondheid verbeteren?

Gebruik onze gratis Matching tool om de voedingsexpert te vinden die jou het beste kan ondersteunen.

Ga naar de Matching tool
Vind jouw ideale voedingsexpert

Beoordeel dit artikel

Gerelateerde artikelen

Gezondeten.nl Vetten, een onmisbaar onderdeel van het dieet?

Vetten, onderschat maar onmisbaar in een gezond eetpatroon

Vetten, zijn ze vet belangrijk? Of kun je er beter voor zorgen dat je niet te veel van deze stofjes binnenkrijgt? Over ...

Te hoge triglyceriden waarden verlagen met of zonder medicijnen

Te hoge triglyceriden waarden verlagen met of zonder medicijnen

Naast cholesterol is triglyceriden het soort vet dat we goed in de gaten moeten houden. Wellicht heb je nog nooit gehoor...

Stress verminderen - effectieve tips tegen stress

Stress verminderen - effectieve tips tegen stress

Stress is dé 'ziekte' van de 21e eeuw. Iedereen schijnt er last van te hebben. Maar ergens lijken we het ook zelf in sta...

Eieren & cholesterol – Hoeveel eieren kun je veilig eten?

Eieren & cholesterol – Hoeveel eieren kun je veilig eten?

Zondag ochtend - een lekker ontbijt met zelfgebakken brood, smoothies en een gekookt eitje. Op je verjaardag zet je een ...

Zelf je lever ontgiften: zo doe je dat!

Zelf je lever ontgiften: zo doe je dat!

Wil je zelf je lever ontgiften op natuurlijke wijze? In dit artikel geven we je tips hoe je met behulp van voeding kunt ...

Omega 3

Omega 3: Gezondheidsvoordelen en een Tekort Herkennen

Omega 3-vetzuren zijn meervoudig onverzadigde vetzuren. Omega 3 is essentieel voor een goede gezondheid en een onmisbaar...

suiker

Suiker: de ongezoete waarheid

Er is veel te doen over suiker. Het geeft een lekkere smaak, maar wordt ook vaak als boosdoener gezien. Is het terecht d...

Lees wat je gemist hebt

9996 Mensen gingen je al voor

Blijf op de hoogte door je in te schrijven voor onze nieuwsbrief. Ontvang tijdelijk ons e-book 'Eet jij gezond?' helemaal gratis.

Je ontvangt maximaal één persoonlijke e-mail per week van een van onze teamleden.
Een postbode met het (PDF) boek 'Gezond eten voor iedereen'