Is kalium de gezonde zoutvervanger voor iedereen?

Kaliumzouten hebben een bloeddrukverlagend effect. Is kalium daarmee een goede zoutvervanger, ook bij een nierziekte? Erasmus MC in Rotterdam doet er onderzoek naar.

Natrium vergroot de kans op hart- en vaatziekten

Natrium versus kalium

Keukenzout bestaat uit 2 verschillende stoffen: natrium en chloride. Door een teveel aan natrium worden de nieren en het hart extra belast, waardoor er een hoge bloeddruk kan ontstaan. Dit vergroot de kans op hart- en vaatziekten.

Om die reden bestaan er speciale dieetzouten waarbij een deel van het natrium is vervangen door kalium.

Om die reden bestaan er speciale dieetzouten waarbij een deel van het natrium is vervangen door kalium. In wetenschappelijk onderzoek is de gezondheidswinst van kaliumchloride als zoutvervanger al langer aangetoond. Zo hebben mensen bij langdurig gebruik van kaliumverrijkt zout (25 procent kaliumchloride, 75 procent natriumchloride) een lagere bloeddruk en minder vaak hart- en vaatziekten.  

Zoutvervanger

Je zou hierdoor denken dat kalium een ideale vervanger is voor natrium. En dat juist nierpatiënten hier baat bij hebben, ook omdat zij vaak een hoge bloeddruk en hart- en vaatziekten hebben. Maar is het voor hen ook veilig om meer kalium te gebruiken?

Erasmus MC in Rotterdam onderzoekt met subsidie van de Nierstichting naar een goede zoutvervanger voor nierpatiënten. Volgens internist-nefroloog professor Ewout Hoorn is kalium eerder goed dan slecht voor nierpatiënten. Maar de vorm van kalium is daarbij wel belangrijk. 

Gevaarlijke hartritmestoornissen

Wereldwijd heeft 1 op de 10 mensen nierschade. En die groep wordt alleen maar groter door de toename van welvaartsziekten. Nierpatiënten krijgen doorgaans een natriumbeperkt dieet geadviseerd, omdat dit onder andere helpt de resterende nierfunctie te beschermen.

Volgens Hoorn zijn er daarnaast ook aanwijzingen dat kalium een nierbeschermend effect heeft, waardoor dialyse of niertransplantatie uitgesteld of zelfs voorkomen kan worden.

Helaas zit er aan gebruik van kalium een groot risico voor mensen met nierschade. Bij een verminderde nierwerking wordt kalium op een gegeven moment niet meer goed uitgeplast, en kan er een overschot aan kalium in het bloed ontstaat. Een te hoge kaliumspiegel in het bloed kan gevaarlijke hartritmestoornissen veroorzaken en zelfs leiden tot een hartstilstand.

Een te hoge kaliumspiegel kan hartritmestoornissen veroorzaken

Helaas zit er aan gebruik van kalium een groot risico voor mensen met nierschade. Bij een verminderde nierwerking wordt kalium op een gegeven moment niet meer goed uitgeplast, en kan er een overschot aan kalium in het bloed ontstaat.

Een te hoge kaliumspiegel in het bloed kan gevaarlijke hartritmestoornissen veroorzaken en zelfs leiden tot een hartstilstand.

Kaliumstudie

Om te onderzoeken of kalium veilig is voor nierpatiënten en of het ook bij hen tot gezondheidswinst leidt, is Hoorn in 2017 samen met collega’s uit drie andere UMC’s de “Kaliumstudie” gestart. Hoorns nieuwe studie is een spin-off van dit onderzoek.

In de Kaliumstudie werd al gezien het geven van extra kalium veilig is bij de meeste nierpatiënten. Maar daarnaast is ook iets nieuws ontdekt, namelijk dat chloride leidt tot verzuring van het bloed en het bloeddrukverlagende effect van kalium doet afnemen.

In de vervolgstudie gaan de onderzoekers daarom kijken wat chloride nu precies doet in de nierbuisjes. Ook gaan ze uitzoeken of chloride vervangen kan worden door bicarbonaat. Mogelijk is kaliumbicarbonaat een betere zoutvervanger voor nierpatiënten dan kaliumchloride: de voordelen van kalium zonder de nadelen van chloride.

Gezondheidswinst

Hoorn hoopt dat deze studies – naast het vinden van betere zoutvervangers - ook leiden tot het breder inzetten van gezonde voeding in de strijd tegen nierschade. Gezonde voeding bevat van nature al veel kalium en citraat, de voorloper van bicarbonaat, aldus Hoorn.

Maar het meeste hoopt hij dat de voedingsmiddelenindustrie deze ontwikkelingen ter harte neemt: ‘Van het zout dat we binnenkrijgen, is 80 procent al verwerkt door de voedingsmiddelenindustrie. Als zij dit voor een deel zouden vervangen door kaliumzouten, is de gezondheidswinst gigantisch.’

Diëtist Sophie Luderer

Geschreven door Sophie Luderer, Diëtist en tekstschrijverBSc Voeding en diëtiek

Bericht bewaren
Beoordeel

Mogelijk ook interessant

Kalium voordeel

Kalium in eten vermindert nadelige effecten van te veel zout in voeding

Te veel zout eten is ongezond. Uit onderzoek van het Amsterdam UMC blijkt nu dat vrouwen die kaliumrijk voedsel zoals gr...

Zoutvervangers verkleint kans op hart- en vaatziekten

Natriumbeperkt zout verkleint kans op hart- en vaatziekten

Het vervangen van gewoon zout door natriumbeperkt zout verkleint de kans op een beroerte, hartziekten en vroegtijdig ove...

teveel zout

Volwassenen krijgen nog steeds te veel zout binnen

De inname van zout lijkt de afgelopen 14 jaar iets te dalen, maar is nog steeds te hoog.Vooral mannen krijgen meer zout ...

duurzaam eten

Gezonde en duurzame voeding gaan meestal hand in hand

Om in de toekomst iedereen te voeden, is het nodig om duurzamer te gaan eten. Maar hoe doe je dat? Prof. Ingeborg Brouwe...

Gezondeten.nl | Moeder met gezonde leefstijl? Dan kind meestal ook!

Moeder met gezonde leefstijl? Dan kind meestal ook!

Goed voorbeeld doet goed volgen. Als een moeder veel groenten en fruit eet en weinig televisie kijkt, dan hebben haar ki...

Toon meer (211)