Kruisbes: Calorieën, Voordelen en Allergieën

Kruisbes: goed voor je immuunsysteem, een sterke antioxidant en nog lekker ook! Toch is de kruisbes in Nederland niet echt bekend. Tijd dus om kennis te maken met dit krachtige vruchtje.

Na het lezen van dit artikel weet je wat kruisbessen zijn en hoe je zelf je eigen kruisbessenstruik plant.

Aisha Kaars beantwoordt jouw vragen | Gezondeten.nl

Geschreven door Aisha Kaars, Diëtist i.oBSc Voeding en diëtiek

Kruisbes van wild tot gekweekt

Kruisbessen: van wild tot gekweekt

De kruisbes heet in het Latijn Ribes uva-crispa, maar heeft nog veel meer namen. Afhankelijk van het dialect staat het gewas onder andere bekend als klapbes, kroezel of knoeper. Ook wordt de plant stekelbes genoemd. Dat is niet verwonderlijk, want kruisbessen groeien aan een stekelige struik.

Kruisbessen worden gekweekt, maar komen ook in het wild voor. Ze floreren in Azië, Noordwest-Afrika, Nieuw-Zeeland en Noord-Amerika. Ook in Europa kun je ze tegenkomen, waarbij ze het beste gedijen in een gematigd klimaat.

In Nederland kun je kruisbessen vinden op verschillende soorten plekken. Zo groeit de kruisbes graag in het bos, langs de waterkant of tegen een muur. De struiken kunnen van 60 centimeter tot circa 1 meter 20 hoog worden.

De vruchten van de kruisbes hebben de vorm van een ei en kunnen afhankelijk van de soort 0,5 tot 2 centimeter groot worden. Ook hebben de meeste varianten haartjes op de schil.

verschillende soorten kruisbessen

Van de kruisbes bestaan verschillende soorten. Daardoor kunnen de bessen verschillende kleuren hebben. Zo heb je de mooie groene vruchtjes van de Tatjana en Lady Sun.

Maar zijn er ook rode kruisbessen varianten, zoals de Pax of de Hinnonmaki Rod. Verder komen er gele kruisbessen voor.

Ga je je eigen kruisbes planten? Doe dan vooraf onderzoek naar welke kruisbessen soort jij het lekkerste vindt.

Bij rode kruisbessen is de smaak van Pax hooggewaardeerd. Mensen die liever groene kruisbessen eten kunnen de eerder genoemde soorten kiezen. Ook de Mucurines is aan te raden; deze heeft een hoge opbrengst en is vroeg rijp. Ook de Whitesmith is geliefd, maar deze plant is wel gevoelig voor meeldauw.

Welke kruisbes is het lekkerst? Over smaak valt niet te twisten, maar Hinnonmäki röd en Muccurinus zijn erg lekker en makkelijk te telen.

Wist je dat...

...er ook een Chinese kruisbes bestaat? En dat je deze vrucht vast wel eens hebt gegeten? De Chinese kruisbes was namelijk vroeger de naam voor de kiwi. De vrucht werd zo genoemd omdat de vorm lijkt op die van een kruisbes en de kiwiplant oorspronkelijk uit China komt. De lange slingerplant die de kiwi's voortbrengt, lijkt echter totaal niet op de struik waaraan kruisbessen groeien.

Laat je verrassen door de smaak van de kruisbes

Waar smaakt kruisbes naar? Hoewel per ras kruisbes de smaak kan verschillen, kan over het algemeen gezegd worden dat kruisbessen een zuurzoete tot zoete smaak hebben. Hierdoor zijn ze een heerlijk fris tussendoortje, maar ook goed te combineren met andere voeding en te verwerken in allerlei gerechten. Zo passen ze prima in een mousse voor een toetje of als vulling voor gebak. Verder kun je kruisbessen tegenkomen in jam.

kruisbes jam

Behalve in zoetigheden zijn kruisbessen ook prima begeleiders bij voor- of hoofdgerechten. Zo kun je denken aan een chutney van kruisbessen voor bij de runderrollade of een kruisbessensaus bij visfilet. Liefhebbers van alcohol kunnen borrelen met kruisbessenbrandewijn.

Zoek je kruisbessen recepten? Je kunt onder andere kruisbessenjam maken en kruisbessen in gebak verwerken.

Benieuwd hoe gezond jij echt eet? Doe de quiz!

Hoe gezond eet jij?

Doe de quiz en kom er in enkele minuten achter! Ook ontvang je een persoonlijk advies waarin staat hoe je je eetpatroon kunt verbeteren.

Benieuwd hoe gezond jij echt eet? Doe de quiz!

Wil jij graag je gezondheid verbeteren?

Gebruik onze gratis Matching tool om de voedingsexpert te vinden die jou het beste kan ondersteunen.

Ga naar de Matching tool
Vind jouw ideale voedingsexpert
Tip

Maak snel een lekker en gezond toetje door kruisbessen door je yoghurt of kwark te roeren. Of maak een fris en romig drankje door de besjes te blenden met melk of karnemelk.

Dat zit er allemaal in kruisbessen

Een kruisbes is maar een klein vruchtje, maar zit vol met vitaminen en mineralen. Terwijl het caloriegehalte laag is. In een portie van 100 gram kruisbessen zit:

  • 44 kcal
  • 0,88 gram eiwitten
  • 10,2 gram koolhydraten
  • 0,58 gram vetten
  • 4,3 gram vezels

Met 100 gram kruisbessen zit je al op 37% van je dagelijkse behoefte aan vitamine C. Voor koper is dat 7,77% en voor vitamine B5 is dat 5,72%. Verder krijg je als je kruisbessen eet, ook de mineralen mangaan, kalium en vitamine B6 binnen.

Wist je dat...

...er ook kruisbesrassen zijn die geen stekels hebben? Wil je dus tuinieren zonder kleerscheuren? Vraag dan bij het tuincentrum naar een kruisbessenstruik zonder stekels. Een paar stekelloze rassen zijn de Tatjana en Captivato

De voordelen voor je gezondheid

Zijn kruisbessen gezond? Door de hoge aanwezigheid van vezels en vitamine C is een kruisbes gezond. Dit vruchtje kan verschillende voordelen voor jouw lichaam betekenen. Waar zijn kruisbessen goed voor? 

Ze helpen je lichaam te beschermen tegen vrije radicalen

Vitamine C is een krachtige antioxidant. Dat houdt in dat het vrije radicalen bestrijdt. Vrije radicalen zijn stoffen die in je lichaam ontstaan door bijvoorbeeld luchtvervuiling, stress, zonlicht of een ongezonde leefwijze. Wanneer vrije radicalen niet worden geweerd, kunnen ze je lichaamscellen beschadigen waardoor er ziektes kunnen ontstaan.

Naast vitamine C heeft de kruisbes nog meer antioxidanten in de vorm van diverse fytonutriënten. Dit zijn stoffen die de plant als bescherming produceert tegen bijvoorbeeld insecten. Hoewel ze niet vriendelijk zijn voor het insectenrijk, zijn ze dat wel voor je afweersysteem.

Kruisbessen zijn vezelrijk

Kruisbessen zijn vezelrijk

Wil je lief zijn voor je darmen of lekker voedzaam snacken zonder te veel calorieën binnen te krijgen? Dan is een schaaltje kruisbessen een ideaal tussendoortje.

Het hoge vezelgehalte is goed voor je stoelgang en geeft je bovendien een gevuld gevoel. Hierdoor heb je minder snel de neiging om naar een ongezonde snack te grijpen.

Verder zijn vezels gezond, doordat ze je bloedsuikerspiegel en bloeddruk kunnen helpen reguleren. Ook kunnen ze een positief effect hebben op het cholesterolgehalte in je lichaam. 

Kruisbessen kunnen daardoor een bijdrage leveren aan een lagere kans op chronische ziektes als diabetes of een hartaandoening. Bovendien kunnen de vruchtjes, door hun hoge vezelgehalte en lage caloriegehalte, helpen om overgewicht tegen te gaan.

Benieuwd hoe gezond jij echt eet? Doe de quiz!

Hoe gezond eet jij?

Doe de quiz en kom er in enkele minuten achter! Ook ontvang je een persoonlijk advies waarin staat hoe je je eetpatroon kunt verbeteren.

Benieuwd hoe gezond jij echt eet? Doe de quiz!
Kruisbes allergie

Kruisbessen en allergieën

De kruisbes staat niet bekend als een opwekker van allergieën. Wel zou je allergische symptomen kunnen krijgen als je overgevoelig bent voor fruit in het algemeen.

Je merkt dat dan bijvoorbeeld aan jeuk of tintelingen in je mond. Ook niezen, een licht gevoel in je hoofd, misselijkheid of diarree kan duiden op een allergie. Verder kunnen de allergische klachten bestaan uit zwellingen op je lippen, tong of in je keel.

Ga je eigen kruisbes planten

In de Nederlandse supermarkten zul je verse kruisbessen niet snel tegenkomen, want het is niet een van de gangbaarste fruitsoorten. De meeste kans heb je bij een goed gesorteerde groenteboer. Maar je kunt natuurlijk ook je eigen kruisbes planten.

Koop daarvoor een of meerdere jonge kruisbessenstruiken. Plant ze bij voorkeur op een zonnige plek. Heb je die niet? Dan neemt de struik ook genoegen met een plaats die half in de schaduw ligt. Plant je de kruisbesstruik op een donkere plek, dan kan het zo zijn dat jouw kruisbessen geen vruchten dragen of maar een kleine oogst opleveren.

Zorg dat je een royaal gat graaft, zodat de wortels van de plant makkelijk de grond in kunnen schieten. In ieder geval moet je de plant net zo diep planten als deze in de pot stond.

In de zomer kun je de kruisbessen oogsten. Je geoogste kruisbessen kun je een aantal dagen in de koelkast bewaren. Heb je een grote oogst? Dan kun je ze invriezen.

kruisbes snoeien.

Na de oogst moet je de kruisbes snoeien. Zo heb je meteen de kans om je kruisbes te stekken. Dat kun je namelijk doen door een gesnoeid takje in het water te zetten of direct in de aarde te plaatsen.

Tip

Ga je zelf kruisbessen kweken? Zorg dan dat je diverse soorten kruisbesplanten neemt. Zo krijg je verschillende kleuren bessen. Bovendien heb je een langere oogsttijd, omdat sommige soorten eerder en ander weer later vruchten geven.

De kruisbes is gezond, lekker en erg veelzijdig. Kun je kruisbessen zo eten? De vrucht kan puur gegeten worden, maar ook doen kruisbessen het goed in jam, saus of chutney.

Kruisbessen zijn niet overal eenvoudig verkrijgbaar. Dus ben je fan van dit besje en heb je een plekje over in je tuin? Plant dan zelf je eigen kruisbessenstruik!

Beoordeel dit artikel

Aisha Kaars beantwoordt jouw vragen | Gezondeten.nl

Nieuwsgierig naar meer informatie over dit onderwerp?

Stel dan je vraag gratis en eenvoudig aan één van onze voedingsexperts hier!

Wil jij graag je gezondheid verbeteren?

Gebruik onze gratis Matching tool om de voedingsexpert te vinden die jou het beste kan ondersteunen.

Ga naar de Matching tool
Vind jouw ideale voedingsexpert

Beoordeel dit artikel

Gerelateerde artikelen

Bakje met groene pesto gezond

Groene pesto gezond, of kan je beter rode pesto kiezen?

Favoriet van velen onder ons… pesto; het groene of rode sausje uit Italië dat we naar lieve lust door onze p...

12 lekkerste eetbare wilde planten

Wildplukken in eigen tuin, deze 12 planten kun je eten

Ben je op zoek naar eetbare wilde planten? Goed nieuws, je vindt ze dichterbij dan je misschien denkt. Veel van deze pla...

De blauwe bes: de medicijn in het fruitschap

Blauwe bessen: De 6 Belangrijkste Wetenschappelijk Gezondheidsvoordelen

Blauwe bessen zijn populair, en niet voor niks. Ze zijn een gezonde en zoete fruitsoort. Ze smaken heerlijk door een fru...

Zwarte bessen

Zwarte Bessen: alles wat je wilt weten van deze kleine donkerpaarse krachtpatser

Zwarte bessen (Ribes nigrum) zijn kleine donkerpaarse besjes die aan de zwarte bessenstruik groeien. Ze hebben een sterk...

acai

Acai: alles over deze ‘powerbesjes’ en hun voordelen

Acai bessen (uitgesproken als a-sa-i bessen) zijn donkerpaarse besachtige vruchten, die ongeveer even groot zijn als fli...

kiwi

3 Redenen waarom kiwi's niet mogen ontbreken op je boodschappenlijstje

Kiwi's verliezen het van sinaasappels en aardbeien als het om schoonheid gaat. Maar dit kleine, meestal harige, vruchtje...

chinese kool

Chinese kool: een rijke bron van eiwitten en vitamine C

Chinese kool is een koolsoort die net als boerenkool, spruitjes en broccoli tot de kruisbloemenfamilie behoort. Chinese ...

Lees wat je gemist hebt

9975 Mensen gingen je al voor

Blijf op de hoogte door je in te schrijven voor onze nieuwsbrief. Ontvang tijdelijk ons e-book 'Eet jij gezond?' helemaal gratis.

Je ontvangt maximaal één persoonlijke e-mail per week van een van onze teamleden.
Een postbode met het (PDF) boek 'Gezond eten voor iedereen'