Aspartaam: Voordelen, Nadelen en Risico's

Aspartaam is een zoetstof dat onder andere gebruikt wordt in light frisdranken. Het lijkt een aantrekkelijk middel als je minder suiker wilt eten of drinken.

Ondanks de populariteit, is er de laatste jaren ook controverse ontstaan over de stof. Tegenstanders beweren namelijk dat het erg slecht is voor je gezondheid. Het wordt in verband gebracht met allerlei fysieke aandoeningen. 

Aspartaam is dan ook uitgebreid getest, met wisselende resultaten. Tot nu toe bestaat er geen consensus over de vraag of het al dan niet schadelijk voor je is.

In dit artikel leggen we je uit wat aspartaam precies is en welke voor- en nadelen er kleven aan deze suikervervanger.

Diëtist Fleur Lassche

Geschreven door Fleur Lassche, BSc Voeding en diëtiek, MSc Health education and promotion, HBO minor Klinische voeding, Diëtist & Content Creator

Aspartaam is een zoetstof dat gemaakt is van aminozuren.

Wat is aspartaam?

Aspartaam is een zoetstof dat gemaakt is van aminozuren. Het is een van de meest populaire kunstmatige zoetstoffen op de markt en een veelgebruikt alternatief voor suiker. Je kunt de zoetstof vinden in de suikerarme varianten van verschillende producten.

Aspartaam is een synthetische stof die is samengesteld uit twee ingrediënten die van nature voorkomen in voedsel. Dit geldt echter niet voor aspartaam, dat kunstmatig geproduceerd wordt uit deze twee stoffen:

1. Asparaginezuur: dit is een niet-essentieel aminozuur, dat van nature voorkomt in je lichaam en in voedsel. Aminozuren zijn de bouwstenen van eiwitten in je lichaam. 

Je lichaam gebruikt asparaginezuur om hormonen aan te maken en om de normale werking van je zenuwstelsel te ondersteunen. Asparaginezuur zit onder andere in vlees, vis, eieren, sojabonen en pinda's.

2. Fenylalanine: dit is een essentieel aminozuur dat van nature aanwezig is in de meeste eiwitbronnen. Je lichaam produceert het niet van nature, daarom moet het uit je voedsel halen. 

Je lichaam gebruikt fenylalanine om eiwitten, chemische stoffen in je hersenen en hormonen te maken. Het zit onder andere in mager vlees, zuivelproducten, noten en zaden.

Wist je dat...

...door asparaginezuur en fenylalanine te combineren, een product ontstaat dat ongeveer tweehonderd keer zo zoet is als gewone suiker? Een kleine hoeveelheid aspartaam kan voedsel al erg zoet laten smaken. Het levert dus wel de zoetheid van suiker, maar dan met veel minder calorieën.

Waar zit aspartaam in?

Wanneer een product het label ‘suikervrij’ heeft, betekent dat meestal dat er in plaats van suiker een kunstmatige zoetstof in zit. Niet alle suikervrije producten bevatten aspartaam, maar het is wel een van de meest populaire zoetstoffen. Enkele voorbeelden van producten met aspartaam zijn:

  • Light-frisdrank
  • Suikervrij ijs
  • Vruchtensap met minder calorieën
  • Suikervrije kauwgom
  • Light (drink)yoghurt
  • Suikervrij snoepgoed

Aspartaam wordt dus toegevoegd aan allerlei ‘light’ producten. Ook is de stof het hoofdingrediënt van verschillende suikervervangers voor in je koffie of thee.

Voedingswaarde van aspartaam

In Europa is door de European Food Safety Authority (EFSA) de aanvaardbare dagelijkse inname (ADI) van aspartaam vastgesteld op 40 milligram per kilogram lichaamsgewicht.

Een blikje light-frisdrank bevat ongeveer 185 milligram aspartaam. Een persoon van 68 kilo zou dus bijna 15 blikjes frisdrank per dag moeten drinken om de dagelijkse inname van de EFSA te overschrijden. Uiteraard is het nog steeds verstandig om niet teveel frisdrank te drinken, om zoveel mogelijk bijwerkingen van aspartaam en andere ingrediënten te voorkomen.

Positieve effecten van aspartaam

Positieve effecten van aspartaam

Zoetstoffen kunnen je helpen bij je poging om af te vallen. Dit is met name het geval als je gewend bent veel suikerhoudende producten te consumeren en deze vervangt door producten met aspartaam. 

Het overschakelen van suikerhoudende producten naar producten met kunstmatige zoetstoffen kan ook het risico op gaatjes en tandbederf verminderen.

Gezondheidsnadelen van aspartaam

Hoewel het kan helpen bij het verminderen van je suikerinname, is er ook veel controverse. Het consumeren van aspartaam-houdende voedingsmiddelen zou er namelijk toe leiden dat je lijf denkt dat het gevoed wordt met suikers. Je houdt dus als het ware je lichaam voor de gek. 

Je lijf gaat op zoek naar deze suikers, maar kan ze niet vinden. Hierdoor zou je juist extra trek krijgen in suikerhoudende producten. Aspartaam zou dus niet zorgen voor een slanke lijn, maar zelfs dikmakend zijn. 

Ook is er recent bezorgdheid geuit over de negatieve effecten van het langdurig gebruik van kunstmatige zoetstoffen op gezonde darmbacteriën. Deze zijn essentieel voor een optimale gezondheid.

Het huidige onderzoek is echter uitgevoerd bij ratten. Er zijn dan ook eerst studies bij mensen nodig, voordat hierover definitieve conclusies kunnen worden getrokken.

Daarnaast staan de veiligheid en de gezondheidseffecten op lange termijn regelmatig ter discussie. In de volgende gevallen is bewezen dat de stof daadwerkelijk gezondheidsnadelen heeft.

Bij mensen die lijden aan fenylketonurie

Mensen met fenylketonurie hebben te veel fenylalanine in hun bloed. Dit is een essentieel aminozuur dat voorkomt in eiwitbronnen zoals vlees, vis en eieren.

Het is ook een van de twee ingrediënten van aspartaam. Mensen met deze aandoening zijn niet in staat om fenylalanine goed te verwerken. Als je deze aandoening hebt, is de stof zeer giftig.

Bij gebruik van medicatie voor schizofrenie

Tardieve dyskinesie (TD) is een bewegingsstoornis die optreedt als bijwerking van sommige schizofreniemedicijnen. Het fenylalanine in aspartaam kan dit effect versterken. Je kunt altijd je arts raadplegen wanneer je niet zeker bent of je bepaalde stoffen beter kunt vermijden.

Beperk aspartaam bij nierproblemen

Bij nierproblemen

Ook als je nierproblemen hebt, moet je je inname van aspartaam tot een minimum beperken.

De zoetstof aspartaam is namelijk in verband gebracht met extra belasting van je nieren. Bekijk samen met je arts de mogelijke gevaren van aspartaam.

Bij het ontstaan van glucose-intolerantie

Glucose-intolerantie betekent dat je lichaam suiker niet goed kan metaboliseren. Hierdoor ontstaat een verhoogde bloedsuikerspiegel. Verschillende studies bij mensen hebben aspartaam in verband gebracht met het optreden van glucose-intolerantie. Veel van deze onderzoeken waren echter gericht op volwassenen met obesitas.

Er moet meer onderzoek worden gedaan om de langetermijneffecten van suikervervangers op het suikermetabolisme te begrijpen. Onderzoek dat zowel bij volwassenen met als zonder obesitas wordt uitgevoerd.

Aspartaamvergiftiging en overige aandoeningen

Tegenstanders van aspartaam-gebruik beweren dat de stof verantwoordelijk is voor nog veel meer kwalen en aandoeningen. Zo zou de consumptie ervan volgens hen onder andere kunnen bijdragen aan een verhoogd risico op:

  • Diabetes
  • Hartziekten
  • Toevallen
  • Hoofdpijn
  • Depressie
  • ADHD
  • Duizeligheid
  • Gewichtstoename
  • Geboorteafwijkingen
  • Lupus
  • Ziekte van Alzheimer
  • Multiple Sclerose (MS)
  • Verschillende soorten kanker

Bij een overdosis aspartaam zou ook aspartaamvergiftiging optreden, met symptomen als hoofdpijn en diarree.

Er wordt continu onderzoek verricht om het verband tussen de verschillende kwalen en aspartaam te bevestigen of te ontkrachten. Op dit moment zijn de uitkomsten van de uitgevoerde studies nog erg wisselend.

Sommige onderzoeken melden verhoogde risico's, verergerde symptomen of versnelling van bepaalde ziektes door aspartaaminname, terwijl andere onderzoeken juist geen negatieve uitkomsten vinden.

Tip

Als je je aspartaaminname wilt verminderen, is het schrappen van aspartaamhoudende suikervervangers een eenvoudige stap. Maar vergeet ook niet om het lijstje ingrediënten van je andere boodschappen te checken.

Op het etiket van aspartaamhoudende producten staat namelijk niet altijd letterlijk ‘aspartaam’ vermeld. In plaats daarvan wordt vaak aangegeven dat het product fenylalanine bevat.

Is aspartaam veilig?

Je vraagt je wellicht af of aspartaam veilig is en of je producten met deze stof zonder problemen kunt consumeren. De Europese Autoriteit voor voedselveiligheid (EFSA) heeft in 2013 meer dan zeshonderd onderzoeken beoordeeld en vond geen reden om aan te nemen dat het niet veilig is voor consumptie. 

Ondanks alle tegengeluiden wordt aspartaam dus beschouwd als algemeen veilig voor gebruik. Uiteraard wel binnen de aangegeven veilige grenzen.

Aspartaam en verhitting

Aspartaam en verhitting

Aspartaam wordt dus officieel veilig geacht, maar de Europese Unie heeft wel het gebruik van alle kunstmatige zoetstoffen in commercieel bereide bakwaren verboden.

De reden hiervoor is dat sommige zoetstoffen, waaronder aspartaam, chemisch instabiel kunnen zijn bij hogere temperaturen. De veiligheid bij deze temperaturen is nog onvoldoende onderzocht. 

Tip

Hoewel je aspartaam dus veilig kunt consumeren, kun je het beter niet gebruiken bij het bakken of koken. De hoge temperaturen kunnen er namelijk voor zorgen dat de zoetstof wordt omgezet in schadelijke stoffen.

Bericht bewaren
Beoordeel
Diëtist Fleur Lassche

Nieuwsgierig naar meer informatie over dit onderwerp?

Stel dan je vraag gratis en eenvoudig aan één van onze deskundigen hier!

Mogelijk ook interessant

Buikvet afvallen

Buikvet, wat is het en hoe raak je het kwijt?

Iedereen heeft vet rond de buik, maar de één wat meer dan de ander. Dit blijkt ongezonder dan vet rondom de heupen, maar...

Alles over vezels

Vezels, een een onmisbaar onderdeel van het dieet?

Je leert van jongs af aan dat vezels goed zijn voor je buik. Als je moeilijk naar de wc kan, luidt het advies om een ext...

Veganisme & veganistisch eten

Veganisme & veganistisch eten

Veganisme is een leefstijl dat al eeuwenlang bestaat. Toch zal je misschien pas recent ermee bekend zijn geraakt. De lee...

Spinazie, hoe gezond is deze groene bladgroente?

Spinazie, hoe gezond is deze groene bladgroente?

Er zijn maar weinig groenten waarbij we zulke sterke associaties hebben als bij spinazie: je wordt er sterk van, het is ...

Lijnzaad boost je Spijsvertering en Hartgezondheid

Lijnzaad: Gezondheidsvoorde­l­e­n en Mogelijke Nadelen

Lijnzaad, ook wel bekend als vlaszaad, is een klein zaadje vol omega 3-vetten, vezels, en andere unieke plantaardige ver...

Toon meer (246)