E-nummers: De Top 10 meest Omstreden e-nummers op een rij

Al sinds mensheugenis worden er middelen gebruikt om het uiterlijk en de smaak van voeding te verbeteren. Technieken worden verbeterd en nieuwe stoffen worden ontdekt.

Hierdoor kunnen levensmiddelen langer veilig worden gebruikt. Tegelijkertijd kun je je afvragen of voeding wel bedoeld is om voortdurend bewerkt en gemanipuleerd te worden.

Wil je meer weten over E-nummers? Wat zijn e-nummers en zijn alle e-nummers slecht? In dit artikel lees je hier alles over, en delen we een top 10 van de meest omstreden E-nummers. 

Terry Schouten beantwoordt jouw vragen | Gezondeten.nl

Geschreven door Terry Schouten, BSc Gezondheidswetenschappen, MSc Zorgmanagement, Post HBO Leefstijl en vitaliteit, Gezondheidswetenschapper

E-nummers

Wat zijn E-nummers?

Je leest op vrijwel alle verpakkingen van voeding over e-nummers, maar wat zijn e-nummers nu precies? 

E-nummers, ook wel additieven genoemd, zijn codes voor hulpstoffen die door fabrikanten aan voedingsmiddelen mogen worden toegevoegd om bepaalde eigenschappen, zoals smaak, geur, kleur en houdbaarheid te verbeteren.

In Europa bestaan er richtlijnen waar deze stofjes aan moeten voldoen. Deze richtlijnen worden opgesteld door de EFSA; de Europese Voedselautoriteit. Als een stof wordt goedgekeurd, en volgens de EFSA veilig is voor de gezondheid, krijgt het E-nummer.

Wist je dat...

...in een blauwe bes meer dan 13 E-nummers zitten? Bepaalde E-nummers zijn van nature aanwezig in veel groenten en fruit. Bijvoorbeeld vitamine C (E300; ascorbinezuur) en zuurstof (E948).

Mogelijke risico's van E-nummers

Een stof krijgt dus niet zomaar een E-nummer. Het belangrijkste is dat de stof niet schadelijk mag zijn voor de gezondheid. In de Europese wetgeving staat hoeveel er maximaal aan producten mag worden toegevoegd.

Voedingsmiddelen van buiten Europa mogen niet per definitie verkocht worden in Europa, omdat daar weer andere regels gelden met betrekking tot het gebruik en toestaan van E-nummers. Europa is ten opzichte van de rest van de wereld vrij streng als het gaat om controle en handhaving op het gebied van voedsel.

Ondanks de strenge regelgeving kunnen sommige mensen producten met bepaalde E-nummers beter niet nuttigen, omdat dit risico's voor hun gezondheid met zich meebrengt. Bijvoorbeeld mensen met een aandoening als Phenylketonurie (PKU) of met een overgevoeligheid voor sulfiet mijden om medische redenen bepaalde E-nummers.

E-nummers zijn dus door de EFSA goedgekeurde stoffen. Zolang er geen sprake is van een medische aandoening zijn E-nummers veilig te nuttigen.

Soorten E-nummers

Om te weten waar de verschillende E-nummers voor dienen en welke functies e-nummers kunnen hebben kun je het volgende overzicht raadplegen:

  •  E100-181 Kleurstoffen
  •  E200-252 Conserveermiddelen
  •  E260-297 Voedingszuren
  •  E300-321 Antioxidanten
  •  E322-392 Voedingszuren
  •  E400-495 Geleermiddelen, emulgatoren, stabilisatoren en verdikkingsmiddelen
  •  E500-586 Zuurteregelaars, antiklontermiddelen en rijsmiddelen
  •  E620-650 Smaakversterkers
  •  E900-915 Glansmiddelen en anti-schuimmiddelen
  •  E920-928 Meelverbeteraars
  •  E938-949 Verpakkingsgassen en drijfgassen
  •  E950-969 en 420-421 Zoetstoffen
  •  E999-1300 Diverse hulpstoffen
  •  E1400-1500 Gemodificeerde zetmelen
  •  E1500-1525 Kunstmatige smaakstoffen en oplosmiddelen voor aroma's

De 10 meest omstreden E-nummers

Hoewel iedere hulpstof uitvoerig onderzocht en getest is alvorens het een E-nummer werd, kun je toch redenen hebben om zo min mogelijk (van bepaalde) E-nummers te nuttigen. Zulke persoonlijke redenen lopen uiteen van  zwangerschap en lage weerstand tot auto-immuunziekten en stoornissen. 

De volgende lijst bestaat uit E-nummers die het meest bevraagd zijn op het gebied van veiligheid: 

Kunstmatige zoetstoffen e-nummers

1. Kunstmatige zoetstoffen

In lightproducten zoals frisdranken vind je zoetstoffen. Denk aan sacharine, stevia en xylitol.

De voedingsindustrie speelt in op het idee dat bepaalde zoetstoffen verantwoord zouden zijn, omdat ze van natuurlijke oorsprong zijn. Dit is helaas niet helemaal waar; natuurlijke zoetstoffen zijn niet veel beter dan kunstmatige zoetstoffen.

Tip

Zoetstoffen bevatten weinig tot geen calorieën maar hebben hetzelfde effect als suiker. Het lichaam ziet geen verschil tussen zoetstof en suiker en maakt insuline aan en slaat suiker op als vet. 

Aspartaam; E951

De meest bevraagde zoetstof is E951: aspartaam. Het is door verschillende studies bewezen dat het innemen van grotere hoeveelheden een ongunstig effect kan hebben op je gezondheid

Grote hoeveelheden aspartaam hebben een remmend effect op de enzymen in je hersenen. Dit wordt in verband gebracht met de ziekte van Alzheimer en Parkinson. Chronische vermoeidheid en depressie behoren ook tot de mogelijke risico's.

Acesulfaam-K; E950

E950, acesulfaam-K is een relatief nieuwe synthetische zoetstof en zou schade aan je nieren kunnen toebrengen.

Glucose-fructosestroop (HFCS) 

De kunstmatige zoetstof glucose-fructosestroop (HFCS) wordt gewonnen uit maïs. Ondanks dat deze stof geen E-nummer heeft wordt deze toch genoemd in dit rijtje. Deze zoetstof kan in grote hoeveelheden namelijk gezondheidsproblemen veroorzaken, doordat HFCS het (slechte) LDL-cholesterol laat stijgen.

Geen van deze zoetstoffen is per definitie slecht voor je gezondheid. Maar pas goed op met de hoeveelheid die je tot je neemt , of het nu een kunstmatige of natuurlijke zoetstof is.

e-nummer E621 MSG

2. Monosodium glutamaat; E621

Monosodium glutamaat (MSG) is een aminozuur en smaakversterker. MSG ontstaat tijdens het fermentatieproces van zetmeel, suikerbieten, suikerriet of melasse.

MSG heeft in de westerse wereld door de jaren heen een behoorlijk slechte naam gekregen. Terwijl de hulpstof in China al decennia dagelijks gebruikt wordt.

De kortdurende effecten die je door inname van deze zoetstof kunt ervaren - zoals hoofdpijn of een plaatselijk licht verlamd gevoel aan je tong of mond - worden ook wel het Chinese Restaurant Syndroom (CRS) genoemd.

Tip

Studies tonen aan dat mensen regelmatig placebo-klachten ervaren wanneer ze voedingsmiddelen met MSG consumeren. Er zijn daarentegen ook mensen die echt last hebben van kortdurende onschadelijke effecten, maar het merendeel zal geen effecten ervaren wanneer ze MSG binnenkrijgen.

Het Chinese Restaurant Syndroom is niet het enige dat MSG een slechte naam heeft gegeven. Door een onderzoek op zwangere muizen wordt het eten van producten met MSG doorgaans afgeraden bij zwangere vrouwen.

Dit onderzoek (en de resultaten ervan) zijn echter niet erg betrouwbaar. De dosering die tijdens deze studie gebruikt is is namelijk ongelooflijk hoog geweest. Daarnaast nemen mensen MSG op een hele andere manier op. Zo is er een onrealistisch beeld ontstaan over het daadwerkelijke effect van deze zoetstof op de zwangerschap.

Het consumeren van producten met MSG kan de kans op overgewicht vergroten. Het signaal dat ervoor zorgt dat je vol zit, wordt door deze hulpstof niet goed doorgegeven. Hierdoor eet je vaak meer dan nodig.

3. Transvetten

Om met de deur in huis te vallen; transvetten zijn niet gekoppeld aan E-nummers. Toch denkt men dat vaak wel. Ze hebben namelijk net zo'n slechte naam als E-nummers, maar in het geval van transvetten is die reputatie wel terecht.

Transvetten zijn conserveermiddelen om de houdbaarheid van voedingsmiddelen te verlengen. Transvet is onverzadigd vloeibaar plantaardig vet of olie dat gehard wordt. Dit chemische proces heet 'hydrogenering'.

Met dit proces wordt meestal gebruik gemaakt van zonnebloemolie of sojaolie, watergas-moleculen en nikkelpoeder. Het onverzadigde vet wordt vaak gedeeltelijk gehard en dan ontstaat er transvet. 

Het eten van transvetten verhoogt het niveau van 'slechte' cholesterol (LDL) en verlaagt het niveau van 'goede' cholesterol (HDL) in het lichaam. Dit is een significante risicofactor voor hart- en vaatziekten.

Het is beter voor je gezondheid om verzadigde vetten en transvetten te vervangen door mono- en meervoudig onverzadigde vetten. Bijvoorbeeld zonnebloemolie, olijfolie, noten en visolie.

Tip

Het is wettelijk niet verplicht om de hoeveelheid transvetten op een voedseletiket te vermelden. Wil je toch proberen om er zo weinig mogelijk van binnen te krijgen? Ga dan op zoek naar termen zoals ‘gedeeltelijk gehard vet’, ‘gedeeltelijk geharde olie’ of ‘gehydrogeneerd vet’.

Kleurstoffen zijn omstreden E-nummers

4. Bepaalde kleurstoffen; E102, E110, E124, E133

De hierboven genoemde E-nummers zijn zogenaamde azo-kleurstoffen. Dit zijn kunstmatige kleurstoffen. Ze worden onder andere gebruikt in zoetigheden als snoep en frisdrank.

De Engelse Food Standards Agency (FSA) en de Southampton University hebben vijf zogenaamde azo-kleurstoffen onderzocht. In het onderzoek werden de kleurstoffen op twee groepen kinderen getest: driejarige peuters en acht- en negenjarigen.

Het bleek dat de onderzochte kleurstoffen kunnen zorgen voor hyperactiviteit en verminderde oplettendheid bij kinderen. Dit kan hun prestaties op school nadelig beïnvloeden.

Toch levert het onderzoek geen overtuigend bewijs. Het is namelijk niet duidelijk naar voren gekomen welke kleurstof welk effect veroorzaakt. De stoffen zijn namelijk niet individueel getest.

Uit voorzorg heeft het Europese Parlement alsnog besloten dat op producten met bepaalde kleurstoffen een waarschuwing op het etiket moet staan. Vanaf 20 juli 2010 is de volgende waarschuwing op het label van de producten met de desbetreffende kleurstoffen verplicht: "Dit product bevat azo-kleurstoffen. Kan de activiteit of oplettendheid van kinderen nadelig beïnvloeden."

5. Natriumsulfiet; E221

Natriumsulfiet kan een intolerantie reactie geven. Denk daarbij aan huiduitslag, darmstoornissen, longirritaties en hoofdpijn. Je vindt sulfiet in wijn, mosselen en gedroogd fruit.

e-nummer E251

6. Natriumnitraat / natriumnutriet; E251

Dit is een conserveermiddel om vlees er roder en dus aantrekkelijk uit te laten zien. Het wordt veelal gebruikt bij bewerkte vleeswaren. Het E-nummer zou bij overmatig gebruik schadelijk kunnen zijn voor je lever en alvleesklier.

7. BHA en BHT; E320 en E321

BHA (butylhydroxianisool) en BHT (butylhydroxitolueentasten je neurologische systeem aan en kunnen zorgen voor gedragsveranderingen en hormoonverstoringen. De stoffen zouden kankerverwekkend zijn. 

In combinatie met vitamine C kan BHA vrije radicalen vormen die schade aan de cellen kunnen geven. Je vindt deze E-nummers in gebak en koekjes, ontbijtgranen, chips, snoep en bewerkte rijst.

8. Zwaveldioxide; E220

Deze hulpstof is een van de oudste conserveermiddelen. Veel mensen krijgen bij consumptie last van intolerante reacties zoals darmstoornissen, bronchitis, astma en longirritaties.

De consumptie van zwaveldioxide kan een lage bloeddruk opleveren en bemoeilijkt de opname van vitamine B en E. Je vindt deze stof in onder andere bier, wijn, likeur, frisdranken en gedroogd fruit.

e-nummer kaliumbromaat; E924

9. Kaliumbromaat; E924

Een conserveermiddel dat wordt gebruikt bij het maken van brood; het zorgt voor een steviger deeg en fungeert als rijsmiddel. 

Uit onderzoek is gebleken dat dit E-nummer bij dieren kankerverwekkend kan zijn. Daarnaast kan het schadelijk zijn voor je nieren.

10. Omstreden E-nummers die allergieën kunnen veroorzaken

Onderstaand een overzichtelijke lijst van verschillende e-nummers die mogelijk allergieën kunnen veroorzaken. 

  • E161B (luteïne; een natuurlijke gele kleurstof) kan astma, netelroos en verkoudheid veroorzaken. Dit stofje komt voor zeer gezonde producten, zoals eieren, spinazie, andijvie en broccoli.
  • E200, E201, E202 en E203 (sorbinezuur, natriumsorbaat, kaliumsorbaat en calciumsorbaat) zijn allemaal natuurlijke of synthetische / chemische conserveermiddelen, afkomstig uit de lijsterbes.

    Ze kunnen astma, neusverkoudheid, darmstoornissen, huidirritatie, netelroos en zelfs geboorteafwijkingen veroorzaken, met name in combinatie met nitraten. Je vindt deze schadelijke E-nummers onder andere in limonadesiroop, mayonaise, curry, gebak en koekjes.
  • E407 (carrageen; een natuurlijk plantaardig verdikkingsmiddel uit rood zeewier) kan de slijmlaag van je darmen aantasten, waardoor ontstekingen kunnen ontstaan.
  • E421 (mannitol; suikeralcohol, soms gemaakt van genetisch gemanipuleerde maïs) kan verzuring en uitdroging tot gevolg hebben.
  • E640 (glycine; een smaakversterker en zoutvervanger, met name gemaakt uit slachtafval en gelatine, dus dierlijke botten) werkt eetlustopwekkend en kan daardoor obesitas in de hand werken.

    Daarnaast zou het je groei kunnen remmen en oedeem (vochtophoping in de huid) kunnen veroorzaken.
  • E912 (montaanzuur; een natuurlijk glansmiddel / was (voor onder andere citrusvruchten) kan allergische reacties veroorzaken.

E-nummers in de toekomst

Een gezond voedingspatroon, wat bijdraagt aan een gezond leven, bestaat zoveel mogelijk uit verse, biologische voeding en bevat doorgaans weinig of geen E-nummers. Al zijn de meeste E-nummers ongevaarlijk, voedingsmiddelen waaraan veel extra stoffen zijn toegevoegd zijn vaak sterk bewerkt. En bewerkte producten wil je zo veel mogelijk vermijden.

Om als maatschappij minder afhankelijk te worden van E-nummers zijn drastische veranderingen nodig. Vandaag de dag worden E-nummers veel gebruikt om verspilling tegen te gaan en werken ze overconsumptie in de hand doordat ze het uiterlijk van producten verfraaien. 

Het probleem is dat onze huidige voedselproductie maar moeilijk zonder voedseltechnologie kan. We zijn vervreemd van de oorsprong van ons voedsel en streven naar de 'perfecte' producten. Natuurlijke, onbewerkte voeding is nou eenmaal bederfelijk, maar daar nemen we geen genoegen mee. 

Bericht bewaren
Beoordeel
Terry Schouten beantwoordt jouw vragen | Gezondeten.nl

Nieuwsgierig naar meer informatie over dit onderwerp?

Stel dan je vraag gratis en eenvoudig aan één van onze deskundigen hier!

Mogelijk ook interessant

Spirulina

Spirulina: De belangrijkste gezondheidsvoorde­l­e­n op een rij!

Spirulina wordt gezien als een super geneeskrachtig voedingssupplement en is zeer rijk aan proteïne, vitamines en minera...

koolhydraatarm-dieet

Koolhydraatarm dieet, alle voor- en nadelen op een rij!

Een koolhydraatarm dieet is een veelgehoord dieet, maar wat is dit eigenlijk en is het gezond? In dit artikel kun je de ...

Hennepzaad eten is gezond voor lichaam en geest

Hennepzaad eten is gezond voor lichaam en geest

Hennepzaad is enorm populair. Een grote groep mensen eet de zaden al vele jaren als aanvulling op hun dagelijkse voeding...

Natuurlijk witte tanden tips

Tips voor natuurlijke witte tanden

Ben je weleens jaloers op die mooie witte tanden van filmsterren en BN’ers? Bedenk je dan dat die in de meeste gevallen ...

Buikspieren fabels & feiten

Buikspieren fabels & feiten

Over buikspieren wordt veel geschreven. Zeer veel. Feiten, maar helaas ook zeer veel fabels. In dit artikel ontkrachten ...

Toon meer (103)