Voedselallergieën, voedselovergevoeligheden en intoleranties wat zijn het en hoe herken je ze?

“Wij zijn een keuken, geen ziekenhuis”. Op de BBC Good Food Show opperde Raymond Blanc, een Franse Chef, dat het momenteel ‘in de mode’ is om voedselallergieën te hebben. Hij is niet de enige chef die heeft geklaagd over klanten die beweren voedselallergieën en -intoleranties te hebben. Ook als je geen kok bent, is het organiseren van een etentje een echte uitdaging geworden. Aangezien er altijd wel iemand tussen zit die een bepaald ingrediënt liever niet eet. Hebben al deze mensen last van voedselallergieën of is het ‘in’ om bepaalde voedingsmiddelen niet te eten?

In dit artikel leer je meer over voedselallergieën, voedselovergevoeligheden en intoleranties. Zo ben je na het lezen van dit artikel in staat om zelf een wetenschappelijk onderbouwd antwoord te geven op die vraag.

Wat is een allergie?

Stap 1
B-cellen
Stap 2
Mestcellen
Stap 3
Histamine
1.

Je bent blootgesteld. immuuncellen genaamd B-cellen geven immunoglobuline E (IgE) antilichamen af nadat je een allergeen eet.

2.

Nadat je bent blootgesteld binden IgE antlichamen aan de receptoren van twee andere cellen: mestcellen en basofielen.

3.

Wanneer je opnieuw bent blootgesteld herkennen IgE antilichamen het allergeen. Wanneer deze bindt aan IgE op een mastcel, geeft de cel histamine en andere stofjes vrij die allergische symptomen geven.

Als je een voedselallergie hebt, identificeert je immuunsysteem ten onrechte een bepaald voedingsmiddel of een stof in voedsel als iets schadelijks. Neem bijvoorbeeld pinda’s: pinda’s zijn niet giftig, besmettelijk of een andere manier schadelijk voor mensen. Toch zorgt het eten van pinda’s er bij sommige mensen voor dat het immuunsysteem in de aanval gaat. Het stofje dat door je lichaam wordt aangevallen en een allergische reactie veroorzaakt wordt ook wel een allergeen genoemd.

Wanneer het immuunsysteem een allergeen opmerkt, vindt een complexe kettingreactie plaats waarbij B-cellen, een type witte bloedcel dat betrokken is bij je afweersysteem, getriggerd worden om een bepaald antilichaam af te geven. Dit antilichaam heet immunoglobuline E (IgE) en zorgt ervoor dat het stofje dat de allergische reactie veroorzaakt onschadelijk wordt gemaakt. Dit wordt ook wel een IgE-gemedieerde voedselallergie genoemd.

Wist je dat...

Er wereldwijd 500 miljoen mensen zijn die lijden aan een voedselallergie. Ook in Nederland hebben veel mensen hiermee te kampen. Zo treft het 5% van alle volwassenen en 8% van alle kinderen.

De volgende keer dat je zelfs maar de kleinste hoeveelheid van voedsel met dit stofje eet, herkennen je IgE-antilichamen het allergeen direct en gaat het immuunsysteem in de aanval. De IgE-antilichamen die bij de eerste blootstelling aan het allergeen zijn aangemaakt, blijven namelijk op de loer liggen in je mestcellen. Deze cellen bevinden zich in de slijmvliezen van de verschillende ingangen van je lichaam (zoals de neus, ogen, longen en darmen). Wanneer een allergeen de IgE-antilichamen ontmoet, geeft de mestcel histamine af aan je bloedbaan. Dit stofje is, samen met andere stoffen die vrijkomen bij deze ontmoeting, de veroorzaker van je allergiesymptomen.

Symptomen van een IgE-gemedieerde voedselallergie treden snel op; van een paar minuten na blootstelling tot een paar uur later. Je kunt hierbij last krijgen van de volgende klachten:

  • Zwelling van je tong, mond of gezicht
  • Ademhalingsproblemen
  • Lage bloeddruk
  • Braken
  • Diarree
  • Galbulten
  • Jeukende uitslag

In ernstige gevallen kan een voedselallergie anafylaxie veroorzaken. Dit is een snel optredende, heftige allergische reactie. Symptomen zijn onder meer: jeukende uitslag, zwelling van de keel of tong, kortademigheid en lage bloeddruk. In sommige gevallen kunnen deze symptomen zelfs fataal zijn.

Voedselallergieën kunnen ook niet-IgE-gemedieerd zijn. Hierbij is het IgE-antilichaam niet betrokken, maar zijn het andere delen van het immuunsysteem die reageren en klachten veroorzaken. Aangenomen wordt dat veel niet-IgE-reacties door T-cellen, een ander type witte bloedcel dat een grote rol speelt in het afweersysteem, worden gemedieerd.

Het mechanisme van niet-IgE-gemedieerde voedselallergieën is nog niet voldoende onderzocht. Wat wel bekend is, is dat deze vorm pas op een later moment klachten veroorzaakt. Zo kan het 12 tot 48 uur duren voordat je symptomen krijgt. De meeste klachten hebben betrekking op het maagdarm- en spijsverteringskanaal, maar zijn niet levensbedreigend.

Wist je dat...

De acht meest voorkomende voedselallergenen zijn: melk, eieren, pinda's, noten, soja, tarwe, vis en schaaldieren

Voedselallergie versus intolerantie

Een voedselallergie wordt vaak verward met een voedselintolerantie. Een voedselintolerantie is het onvermogen om bepaalde voedingsmiddelen te verteren of op te nemen. Hierbij is het immuunsysteem niet betrokken.

Wanneer je bijvoorbeeld lactose-intolerant bent, heb je niet genoeg van het enzym lactase om de suiker (lactose) uit zuivelproducten af te breken. Je kunt dan last krijgen van darmgas, pijnlijke buikkrampen of diarree. Hoewel de symptomen van voedselintolerantie extreem ongemak kunnen veroorzaken, blijven ze beperkt tot het maagdarmkanaal en zijn ze over het algemeen niet levensbedreigend.

Zowel allergieën als intoleranties zijn voedselovergevoeligheden (zie afbeelding 2). Dit is een verzamelterm voor alle overgevoeligheidsreacties op voeding. Bij een voedselovergevoeligheid komt het er op neer dat je lichaam abnormaal reageert op voedsel dat normaal gesproken als veilig wordt gezien. Het verschil tussen voedselallergieën en voedselintoleranties is dat het immuunsysteem enkel bij allergieën is betrokken.

Wist je dat...

Familiegeschiedenis een rol lijkt te spelen bij de vraag of iemand een voedselallergie ontwikkelt. Als je al andere allergische reacties hebt, zoals eczeem of astma, heb je een groter risico op het ontwikkelen van een voedselallergie.

Voedselintoleranties kun je onderverdelen in onder meer enzymatische, farmacologische en ongedefinieerde voedselintoleranties.

Een enzymatische intolerantie wordt veroorzaakt door een gebrek aan enzymen. Zo is een lactose-intolerantie het gevolg van een gebrek aan het enzym lactase.

Een farmacologische voedselintolerantie is een reactie op de werking van een (voedings)stof, zoals cafeïne of histamine. Deze stoffen kunnen medicijnachtige (farmacologische) bijwerkingen veroorzaken bij gevoelige personen.

Bij een ongedefinieerde intolerantie vindt een reactie plaats waarbij het onderliggende mechanisme onbekend is, zoals het geval is bij sommige reacties tegen bepaalde voedingsadditieven.

Voedselovergevoeligheid
  • 1 Voedselovergevoeligheid waarbij het immuunsysteem is betrokken, ofwel immuungemedieerd (voeldsel allergie)
    • IgE-gemedieerd (bv. allergie pinda, tarwe, ei)
    • Niet-IgE-gemedieerd (bv. coeliakie)
  • 2 Voedselovergevoeligheid waarbij het immuunsysteem NIET is betrokken, ofwel niet-immuungemedieerd (voedsel intolerantie)
    • Enzymatisch (bv. Lactose intolerantie)
    • Farmacologisch (bv. cafeïne, histamine)
    • Anders/idiopathisch (bv. sulfieten)

Soorten voedselallergieën

Voedselallergieën beginnen meestal in de wieg en de meeste kinderen ontgroeien ze wanneer ze volwassen worden. Maar voor sommigen blijft het risico op allergische reacties het hele leven bestaan, dit is vooral het geval bij allergieën voor pinda's en noten.

Het is ook mogelijk om op volwassen leeftijd voedselallergieën te ontwikkelen, in het bijzonder een allergie voor vissen of schaaldieren.

Wist je dat...

Negentig procent van alle voedselallergieën veroorzaakt wordt door allergenen in melk, eieren, pinda’s, noten, vis schaaldieren, tarwe of soja?

Dit zijn de 8 meest voorkomende voedselallergieën:

1. Koemelk

Een allergie voor koemelk wordt vaak gezien bij baby's en jonge kinderen. Deze allergie ontstaat met name wanneer kinderen, voordat ze zes maanden oud zijn, zijn blootgesteld aan koemelkeiwit. Het is een van de meest voorkomende allergieën bij kinderen en treft twee tot drie procent van de baby's en peuters. Ongeveer negentig procent van de kinderen ontgroeit de aandoening tegen de tijd dat ze drie jaar zijn, waardoor het veel minder vaak voorkomt bij volwassenen.

Een koemelkallergie kan voorkomen in twee vormen: wel of niet-IgE-gemedieerd. Deze eerste variant komt het meeste voor en is mogelijk de meest ernstige. Kinderen of volwassenen met deze variant krijgen vaak binnen vijf tot dertig minuten na het drinken van koemelk al een reactie. Bijbehorende symptomen zijn: zwellingen, huiduitslag, netelroos, braken en, in zeldzame gevallen, anafylaxie. Een niet-IgE-allergie geeft meestal meer darm gerelateerde symptomen, zoals braken, obstipatie, diarree en een ontsteking van de darmwand.

De enige behandeling voor deze allergie is het vermijden van voedingsmiddelen die het koemelk-allergeen bevatten. Dit betreft de volgende producten:

  • Melk
  • Melkpoeder
  • Kaas
  • Boter
  • Margarine
  • Yoghurt
  • Room

Moeders die borstvoeding geven aan baby's met een allergie, moeten mogelijk ook koemelk uit hun dieet verwijderen.

2. Eieren

Een ei-allergie is de tweede meest voorkomende oorzaak van voedselallergieën bij kinderen. Gelukkig is dit een variant die uit zichzelf kan verdwijnen wanneer kinderen ouder worden. Zo is 68% deze allergie ontgroeid tegen de tijd dat ze 16 jaar zijn.

Symptomen zijn onder meer:

  • Spijsverteringsproblemen, zoals buikpijn
  • Huidreacties, zoals netelroos of uitslag
  • Ademhalingsproblemen
  • Anafylaxie (wat zeldzaam is)

De behandeling voor een ei-allergie is een eivrij dieet.

Wist je dat...

Het mogelijk is om allergisch te zijn voor eiwitten, maar niet voor dooiers en andersom? Dit komt doordat de eiwitten in eiwit en eigeel van elkaar verschillen. De meeste eiwitten die een allergie veroorzaken, worden aangetroffen in eiwitten. Een eiwitallergie komt daardoor vaker voor.

3. Pinda

Pinda-allergieën komen veel voor en kunnen ernstige en fatale allergische reacties veroorzaken. Hoewel de reden waarom mensen een pinda-allergie ontwikkelen onbekend is, wordt aangenomen dat mensen met een familiegeschiedenis van pinda-allergieën het meeste risico lopen.

Vroeger werd gedacht dat een pinda-allergie bij een baby veroorzaakt kon worden door het dieet van de moeder tijdens het geven van borstvoeding. Inmiddels is het tegendeel bewezen en zijn er studies die aantonen dat het vroegtijdig introduceren van pinda’s juist beschermend kan werken. Pinda-allergieën treffen ongeveer vier tot acht procent van de kinderen en een tot twee procent van de volwassenen.

4. Schaaldieren

Een allergie voor schaaldieren wordt veroorzaakt doordat je lichaam bepaalde eiwitten in schaaldieren aanvalt. Symptomen van deze allergie treden meestal snel op en zijn vergelijkbaar met andere IgE-voedselallergieën.

Een allergie voor zeevruchten is soms moeilijk te onderscheiden van een bijwerking op een verontreiniging van zeevruchten, zoals door bacteriën, virussen of parasieten. De symptomen zijn namelijk vergelijkbaar en beide kunnen spijsverteringsproblemen veroorzaken, zoals braken, diarree en maagpijn.

Een allergie voor schaaldieren verdwijnt niet in de loop der tijd, dus de meeste mensen met deze aandoening kunnen schaaldieren beter vermijden om een allergische reactie te voorkomen.

5. Tarwe

Een tarwe-allergie is een allergische reactie op een van de eiwitten die in tarwe wordt aangetroffen. Net als andere allergieën kan deze vorm leiden tot spijsverteringsproblemen, netelroos, braken, huiduitslag, zwelling en, in ernstige gevallen, anafylaxie. Een tarwe-allergie treft kinderen het vaakst, maar gelukkig ontgroeien ze het doorgaans op tienjarige leeftijd.

Een tarwe-allergie wordt vaak verward met coeliakie, omdat deze aandoeningen vergelijkbare spijsverteringssymptomen veroorzaken. Een echte tarwe-allergie veroorzaakt echter een immuunrespons op een van de honderden eiwitten die in tarwe worden aangetroffen. Terwijl coeliakie veroorzaakt wordt door een abnormale immuunreactie op een specifiek eiwit - gluten - dat toevallig ook in tarwe wordt aangetroffen. Daarom wordt voor coeliakie patiënten geadviseerd om alle granen met gluten te vermijden. Mensen met een tarwe-allergie kunnen gluten gewoon verdragen.

De enige behandeling voor deze aandoening is het vermijden van tarwe en producten die daar sporen van kunnen bevatten. Dit betekent het vermijden van alle voedingsmiddelen, schoonheids- en cosmetische producten die tarwe bevatten.

6. Soja

Soja-allergieën komen voor bij ongeveer 0,4% van de kinderen en komen het vaakst voor bij 0 tot 3-jarigen. De allergische reactie wordt veroorzaakt door een eiwit in sojabonen. Ongeveer 70% van de kinderen die deze allergie heeft, ontgroeit deze ook weer op latere leeftijd. De symptomen kunnen variëren van een jeukende, tintelende mond en loopneus tot huiduitslag en astma of ademhalingsmoeilijkheden. In zeldzame gevallen kan deze allergie ook anafylaxie veroorzaken.

Veel voorkomende voedseltriggers zijn sojabonen en producten die hiervan gemaakt zijn, zoals sojamelk en sojasaus. Omdat soja in veel voedingsmiddelen voorkomt, is het erg belangrijk om voedseletiketten goed te lezen.

7. Vis

Visallergieën komen voor en bij ongeveer 2% van alle volwassenen. In tegenstelling tot andere allergieën is het niet ongebruikelijk dat een visallergie pas op latere leeftijd aan de oppervlakte komt.

Een visallergie kan, net als een allergie voor schaaldieren, ernstige en mogelijk fatale allergische reacties veroorzaken. De belangrijkste symptomen zijn braken en diarree en in zeldzame gevallen kan anafylaxie optreden.

Omdat de symptomen vergelijkbaar zijn, wordt een visallergie soms verward met een reactie op een verontreiniging van vis, zoals door bacteriën, virussen of gifstoffen.

8. Noten

Notenallergieën kunnen heftige allergische reacties geven, soms zelfs met fatale afloop. Allergieën voor noten zijn verantwoordelijk voor ongeveer vijftig procent van de anafylaxie-gerelateerde sterfgevallen. Wie een notenallergie heeft reageert dikwijls op meerdere soorten noten. In Nederland komt een allergie voor walnoot of hazelnoot vaak voor. Bij kinderen wordt vaak een cashewnootallergie gezien.

Mensen met een notenallergie zijn allergisch voor producten die van noten zijn gemaakt, zoals notenpasta, notenoliën. Maar ook voor producten die sporen van noten bevatten. In tegenstelling tot sommige andere allergieën, is deze allergie in de meeste gevallen een levenslange aandoening.

Wist je dat...

Er meer dan 170 voedingsmiddelen in verband worden gebracht met allergische reacties?

Diagnose

Het diagnosticeren van een voedselallergie kan een uitdaging zijn, omdat er geen test is die deze medische aandoening kan bevestigen of uitsluiten. Veel mensen denken ergens allergisch voor te zijn, terwijl dit in werkelijkheid maar om een klein percentage gaat. Dit komt omdat mensen bepaalde klachten aan voedingsmiddelen koppelen. Als je toevallig last van je maag krijgt na het eten van een broodje kun je mogelijk denken dat je hier niet goed tegen kunt. Terwijl de vervelende lichamelijke reactie op dit broodje ook veroorzaakt kon worden door de bedorven vissalade die erop zat of door de stress die je ervoer doordat je lang in de rij moest staan bij de broodjeszaak.

Als je denkt dat je allergisch bent, is het belangrijk om naar een arts te gaan. Wanneer de arts naar aanleiding van je medische geschiedenis en klachten een voedselallergie vermoedt, zal hij (een combinatie van) testen uitvoeren om dit te bevestigen.

Dit zijn enkele manieren waarop een diagnose kan worden gesteld:

Huidpriktest

Huidpriktest

Dit is een van de meest voorkomende testen die wordt gebruikt bij verdenking van een allergie. Hiervoor wordt een kleine druppel van het allergeen op je arm of rug geplaatst. Je huid wordt vervolgens geprikt met een speciale naald, zodat je lichaam het allergeen kan opnemen. Na ongeveer vijftien tot twintig minuten wordt je huid onderzocht om te zien of er sprake is van roodheid of zwelling. Een positieve reactie komt gelukkig vaker voor bij mensen die daadwerkelijk allergisch zijn, maar in sommige gevallen is de uitslag ook positief, zonder dat er sprake is van een allergie. Andersom geldt hetzelfde; een negatieve test is handig om een allergie uit te sluiten, maar het betekent niet in alle gevallen dat je niet allergisch bent. Dit staat bekend als een fout-positief en fout-negatief testresultaat. Een huidpriktest is dus helaas niet waterdicht.

Bloedtest/RAST-test

Bloedtest/RAST-test

Bij een RAST-test (radioallergosorbent-test) neemt een arts een bloedmonster af en stuurt dit naar een laboratorium. In het lab wordt het allergeen toegevoegd aan het monster. Wanneer je allergisch bent voor een bepaald allergeen zullen IgE-antilichamen zich binden. Hierna wordt een radioactieve stof aan het bloedmonster toegevoegd, wat zich vervolgens bindt aan de antilichamen. Om de uitslag te bepalen wordt de radioactiviteit gemeten. Als deze hoger is, zijn er meer IgE-antilichamen gebonden en is de allergie heftiger.

Tegenwoordig is de radioactieve stof vervangen door van kleur veranderende eiwitten die zich aan de IgE-antilichamen binden. Bij deze test wordt de uitslag bepaald door de mate waarin de eiwitten van kleur veranderen. Hierbij geldt wederom: bij een grotere verandering is de allergie heftiger.

Deze test is helaas geen perfecte screeningstest, vanwege het hoge aantal fout-positieve resultaten. Het vinden van IgE voor een levensmiddel betekent niet altijd dat iemand allergisch is.

Provocatietest

Provocatietest

Soms kan het, zelfs na het uitvragen van medische geschiedenis en het uitvoeren van bovenstaande testen, nog steeds onduidelijk zijn of je een voedselallergie hebt. Om de diagnose te helpen bevestigen kan een allergeen onder medisch toezicht worden aangeboden. Dit wordt een provocatietest genoemd. Bij zo’n test wordt gestart met het aanbieden van een zeer kleine hoeveelheid van het voedingsmiddel waarvoor je denkt allergisch te zijn. Indien er geen allergische reactie ontstaat, zal na een korte tijd een grotere hoeveelheid worden toegediend.

Wanneer de test leidt tot een allergische reactie zal worden geadviseerd om het voedingsmiddel, waarbij een reactie ontstaat, in de toekomst te vermijden. Deze test mag alleen worden uitgevoerd in een medische omgeving en onder toezicht van een arts.

Omgaan met een allergie

Eten is een noodzaak om in leven te blijven. Dit betekent dat wanneer je allergisch bent je geen andere keuze hebt dan uit te zoeken hoe je met voedselallergieën om moet gaan. Maar er is goed nieuws: leven met voedselallergieën is goed te doen. Met wat extra aandacht voor wat je eet, hoeft het leven met een voedselallergie je levensgeluk niet in de weg te zitten.

Vermijden

Veel mensen met voedselallergieën vragen zich af of hun toestand blijvend is. Hier is geen eenduidig antwoord op te geven, omdat dit voor ieder persoon en elke allergie anders is. Allergieën voor melk, eieren, tarwe en soja kunnen in de loop van de tijd verdwijnen, terwijl allergieën voor pinda's, noten, vis en schaaldieren meestal levenslang zijn.

De belangrijkste manier om een voedselallergie te beheersen, is door te voorkomen dat je het voedsel consumeert dat je klachten bezorgt. Controleer de ingrediëntenlijst van producten zorgvuldig. Op de ingrediëntenlijst staan bekende allergenen dikgedrukt. Let ook goed op termen zoals "kan bevatten" of "bevat sporen van". Wanneer dit op een etiket staat, worden er in de fabriek ook andere producten gemaakt die het betreffende allergeen wel bevatten. Kruisbesmetting is dan mogelijk.

Wees extra voorzichtig met het eten in restaurants. Het personeel is niet altijd op de hoogte van de ingrediënten van elk gerecht op de menukaart. Vertel het personeel daarom altijd over je allergieën en bespreek welke gerechten op het menu veilig zijn.

Medicatie

Er bestaan twee soorten medicatie die kunnen worden gebruikt om de gevolgen van een allergische reactie te verlichten: antihistamine en adrenaline. Antihistamine vermindert de klachten die het gevolg zijn van het vrijgekomen histamine. Wanneer iemand een milde allergische reactie heeft, kan dit medicijn worden gebruikt om symptomen af te remmen.

Mensen met heftige voedselallergieën, waarbij anafylaxie kan ontstaan, moeten het allergeen vermijden. Maar in geval van accidentele blootstelling kan een zelf injecterend apparaat (EpiPen, Twinject) voldoende adrenaline leveren om de reactie te dempen, totdat medische hulp arriveert. Een EpiPen of Twinject is een met adrenaline gevulde injectiespuit die gebruikt wordt om de symptomen van anafylaxie te verlichten en de luchtwegen te verwijden.

Samenvatting

De meeste voedselallergieën worden veroorzaakt door acht voedingsmiddelen:

  • Koemelk
  • Eieren
  • Noten
  • Pinda's
  • Schaaldieren
  • Vis
  • Soja
  • Tarwe

In tegenstelling tot voedselintoleranties worden voedselallergieën veroorzaakt doordat je immuunsysteem sommige eiwitten in voedsel ten onrechte als schadelijk identificeert. Dit kan mogelijk levensbedreigende reacties veroorzaken en de enige behandeling is het verwijderen van het allergeen uit je dieet.

Als je vermoedt dat je een voedselallergie hebt, doe je er verstandig aan om dit met je huisarts te bespreken.

Bericht bewaren
Beoordeel

Bronnen

Payne, A. & Barker, H. (2010). Advancing Dietetics and clinical nutrition. Londen, UK: Churchill Livingstone

Sicherer, S. H., & Sampson, H. A. (2014). Food allergy: epidemiology, pathogenesis, diagnosis, and treatment. Journal of Allergy and Clinical Immunology, 133(2), 291-307

Ho, M. H. K., et al. (2014). Clinical spectrum of food allergies: a comprehensive review. Clinical reviews in allergy & immunology, 46(3), 225-240

Hill, D. A., & Spergel, J. M. (2018). The atopic march: critical evidence and clinical relevance. Annals of Allergy, Asthma & Immunology, 120(2), 131-137

Čelakovská, J. (2015). Atopic march, food allergy and food hypersensitivity in children and adolescents suffering from atopic dermatitis. Food and Agricultural Immunology, 26(4), 590-600

Halken, S. (2004). Prevention of allergic disease in childhood: clinical and epidemiological aspects of primary and secondary allergy prevention. Pediatric allergy and immunology: official publication of the European Society of Pediatric Allergy and Immunology, 15, 4-5

Hochwallner, H., et al. (2014). Cow’s milk allergy: From allergens to new forms of diagnosis, therapy and prevention. Methods, 66(1), 22-33

Høst, A. (2002). Frequency of cow's milk allergy in childhood. Annals of Allergy, Asthma & Immunology, 89(6), 33-37

Hochwallner, H., et al. (2014). Cow’s milk allergy: From allergens to new forms of diagnosis, therapy and prevention. Methods, 66(1), 22-33

Kemp, A. S. (2007). Egg allergy. Pediatric allergy and immunology, 18(8), 696-702

Caubet, J. C., & Wang, J. (2011). Current understanding of egg allergy. Pediatric Clinics, 58(2), 427-443

Savage, J. H., et al. (2007). The natural history of egg allergy. Journal of Allergy and Clinical Immunology, 120(6), 1413-1417

Tey, D., & Heine, R. G. (2009). Egg allergy in childhood: an update. Current opinion in allergy and clinical immunology, 9(3), 244-250

Anvari, S., et al. (2017). Evolution of guidelines on peanut allergy and peanut introduction in infants: A review. JAMA pediatrics, 171(1), 77-82

Dyer, A. A., et al. (2015). Epidemiology of childhood peanut allergy. In Allergy & Asthma Proceedings, 36(1)

Al-Ahmed, N. et al. (2008). Peanut allergy: an overview. Allergy, Asthma & Clinical Immunology, 4(4), 1-5

Khora, S. S. (2016). Seafood-associated shellfish allergy: a comprehensive review. Immunological investigations, 45(6), 504-530

Savage, J., & Johns, C. B. (2015). Food allergy: epidemiology and natural history. Immunology and Allergy Clinics, 35(1), 45-59

Elli, L., et al. (2015). Diagnosis of gluten related disorders: Celiac disease, wheat allergy and non-celiac gluten sensitivity. World journal of gastroenterology, 21(23), 7110

Savage, J. H. et al. (2010). The natural history of soy allergy. Journal of Allergy and Clinical Immunology, 125(3), 683-686

Kattan, J. D. et al. (2011). Milk and soy allergy. Pediatric Clinics, 58(2), 407-426

Sharp, M. F., & Lopata, A. L. (2014). Fish allergy: in review. Clinical reviews in allergy & immunology, 46(3), 258-271

Mourad, A. A., & Bahna, S. L. (2015). Fish-allergic patients may be able to eat fish. Expert review of clinical immunology, 11(3), 419-430

Feng, C., Teuber, S., & Gershwin, M. E. (2016). Histamine (scombroid) fish poisoning: a comprehensive review. Clinical reviews in allergy & immunology, 50(1), 64-69

Banks, T. A., & Gada, S. M. (2013). Cross-reactivity and masqueraders in seafood reactions. In Allergy & Asthma Proceedings, 34(6)

Byrne, A. M., et al. (2010). How do we know when peanut and tree nut allergy have resolved, and how do we keep it resolved?. Clinical & Experimental Allergy, 40(9), 1303-1311

Roux, K. H., et al. (2003). Tree nut allergens. International archives of allergy and immunology, 131(4), 234-244

Panel, N. S. E. (2010). Guidelines for the diagnosis and management of food allergy in the United States: report of the NIAID-sponsored expert panel. Journal of Allergy and Clinical Immunology, 126(6), 1-58

lees verder
Diëtist Desiré van der Kruk beantwoordt jouw vragen

Nieuwsgierig naar meer informatie over dit onderwerp?

Stel dan je vraag gratis en eenvoudig aan één van onze deskundigen hier!

Mogelijk ook interessant om te weten

Soorten voedselallergieën (meest voorkomende)

Soorten voedselallergieë­n­ (meest voorkomende)

Er bestaan meer soorten voedselallergieën dan je misschien zult denken. Een voedselallergie is een reactie van het afweersysteem van het lichaam ...

Hooikoorts symptomen en behandeling

Hooikoorts symptomen en behandeling

Hoe herken je hooikoorts symptomen? Hooikoorts is een vervelende aandoening en één van de meest voorkomende allergieën. 1 op de 8 Europeanen heeft hie...

Lactose intolerantie: symptomen, oorzaken, diagnose en behandeling

Lactose intolerantie: symptomen, oorzaken, diagnose en behandeling

Lactose intolerantie: het lijkt steeds vaker voor te komen. Eigenlijk is ons lichaam na ons derde levensjaar niet meer goed ingesteld op een teveel aa...

Wat doet een voedingscoach?

Voedingscoach, dit is wat je er van mag verwachten!

Een voedingscoach is specialist op het gebied van voeding en leefstijl. Deze hulpverlener helpt je daarom met afvallen, aankomen, gezond eten en omgaa...

Ijzertekort symptomen

Hoe herken je een ijzertekort? Voorkom het met deze tips!

Ijzer is een mineraal dat we nodig hebben om ons lichaam goed te laten functioneren. Het wordt opgenomen in het eerste deel van de dunne darm. Dit wor...

Toon meer (24)
Volg ons