Frikandel: hoe ongezond is deze langwerpige frituursnack?

Een frikandel is een langwerpige frituursnack van verschillende soorten vlees. Het wordt meestal gekocht in een snackbar of een automatiek. 

In een frikandel van 80 gram zitten ongeveer 188 calorieën. Maak je er een frikandel speciaal van, dan tel je 284 calorieën. Ter vergelijking: drie stuks fruit, drie volkoren boterhammen of 150 gram kip leveren ook ongeveer 188 calorieën.

De frikandel is bijna 70 jaar een favoriet in Nederlandse huishoudens. Maar wat weet jij over deze snack? In dit artikel vertellen we je alles wat je wilt weten over frikandellen

Diëtist Desiré van der Kruk beantwoordt jouw vragen

Geschreven door Desiré van der Kruk, DiëtistBSc Voeding en diëtiek, WO niveau Nutrition, Exercise and Sports

frikandel

De frikandel

De frikandel zag het levenslicht in 1954. Gerrie de Vries, een Dordtse slagersknecht maakte gehaktballen die hij aan de horeca verkocht.

Door een wijziging in de Warenwet, waarbij gehaktballen niet meer dan 6% zetmeel mochten bevatten, bedacht de Vries een oplossing. In plaats van het recept aan te passen, maakte hij van de gehaktbal een staaf. 

Volgens andere bronnen werd de frikandel voor het eerst in 1958 gemaakt door Jan Bekkers in Deurne. De frikandel van fijngemalen vlees die we nu kennen is afgeleid van Bekkers versie uit 1958.

De frituurhap van De Vries uit 1954, genaamd frikadelle, bevatte grover gehakt en was in wezen een gehaktstaaf.

Wist je dat...

...De frikandel zijn eigen feestdag heeft? Op 4 februari vieren we Nationale Frikandellendag. Op die dag zou Gerrie de Vries de frikandel hebben bedacht.

Wat zit er allemaal in een frikandel?

Misschien heb je wel eens van de horrorverhalen gehoord over de frikandel. Zo zou de frikandel koeienogen of orgaanvlees bevatten. Dit is gelukkig een fabel. 

Een frikandel bevat water, paneermeel, kruiden, bindmiddel en smaakversterkers. Het grootste deel van de snack bestaat uit 'gewoon' vlees, zoals kippenvlees, varkensvlees en in uitzonderlijke gevallen paardenvlees. Al is het wel separatorvlees dat gebruikt wordt om deze delicatesse te fabriceren.

Separatorvlees

Separatorvlees is het vlees dat achterblijft op de botten, nadat de 'mooie' stukjes vlees ervan af zijn gehaald. Dit vlees wordt machinaal van de botten geschraapt, gemengd met andere ingrediënten en samengeperst tot 'frikandelvlees'. 

frikandellen

Separatorvlees is net als gehakt kwetsbaar: door het malen en persen is het risico dat bacteriën zich verspreiden groter dan bij een onbehandeld stuk vlees.

Voor separatorvlees gelden daarom strenge hygiënevoorschriften, waardoor het veilig is om te consumeren. Wel is het belangrijk dat je de frikandellen voor consumptie goed verhit. 

Wist je dat...

...De spelling van de geliefde snack ‘frikandel’ is en niet ‘frikadel’? Een frikadel is een gehaktbal die met name in België gegeten wordt.

Voedingswaarden frikandel

Een gemiddelde frikandel van 80 gram bevat 188 kcal. Als je de snack frituurt komen hier extra calorieën bij. 

Een onbereide frikandel bevat per 100 gram gemiddeld:

  • 235 kcal
  • 13,1 gram eiwitten
  • 17,2 gram koolhydraten
  • 19,3 gram vetten
  • 1,7 gram vezels
  • 2,13 gram zout 

Frikandellen bevatten een kleine hoeveelheid mineralen door het kippen- en varkensvlees dat wordt gebruikt:

  • Zink: 17,5% van de ADH
  • IJzer: 14,8% van de ADH 
Tip

Ben je iemand die frikandellen niet kan missen als je op vakantie gaat? Je bent niet de enige. Op de frikandellenwereldkaart kun je vinden in welke landen je een frikandel kan scoren.

frikandel airfryer

Is een frikandel uit de airfryer of oven gezonder?

Om je calorie-inname te verminderen kun je je frikandel bereiden in de airfryer of oven. Je hoeft hierdoor minder tot geen olie te gebruiken. 

Ben je dan gezonder bezig? Nee helaas niet, een frikandel blijft fastfood. Ondanks dat je minder calorieën binnenkrijgt doordat je de snack niet frituurt, krijg je nog steeds een grote hoeveelheid verzadigde vetten en zout binnen.

Vegetarische frikandellen

Ben je sinds kort vegetariër en mis je frikandellen stiekem enorm? Dan hebben we goed nieuws! Tegenwoordig zijn er vele vegetarische varianten te koop. Het grote verschil is dat de vega-frikandel wordt gemaakt van soja-eiwitten in plaats van vlees. 

Een onbereide vegetarische frikandel van Mora bevat per 100 gram gemiddeld:

  • 218 kcal
  • 6,4 gram eiwitten
  • 2,7 gram koolhydraten, waarvan 1,4 gram suiker
  • 18 gram vetten, waarvan 4,1 gram verzadigd 
  • 10,1 gram vezels
  • 1,7 gram zout

In vergelijking met de originele frikandel bevat de vegetarische variant meer voedingsvezels en minder zout en eiwitten.

frikandel speciaal

De frikandel speciaal

De frikandel speciaal, wie kent ‘m niet! Deze variant op de Hollandse frituurhap is erg populair. Maar hoe maak je zo’n feestelijke snack eigenlijk?

Door de frikandel voor het frituren in de lengterichting in te snijden, kun je de staaf na het bakken gemakkelijk vullen met mayonaise, curry en gesnipperde uitjes. 

Wist je dat...

...Nederlanders 600 miljoen frikandellen per jaar eten?

Gezondheidseffecten

Een hoge inname van bewerkte vleesproducten wordt in verband gebracht met chronische aandoeningen, zoals hart-en-vaatziekten, kanker en diabetes. Bewerkt vlees is aangepast om de smaak te verbeteren of de houdbaarheid te verlengen.

Methoden voor vleesverwerking zijn onder meer zouten, pekelen, fermenteren, roken of het toevoegen van conserveermiddelen.

Eén frikandel zal geen negatief effect hebben op je gezondheid. Wel kun je bewerkt vlees, zoals frikandellen, beter niet meerdere malen per week eten. 

Tip

Een frikandel bestaat volledig uit bewerkt vlees. Bewerkt voedsel is slecht voor je gezondheid en vergroot het risico op overgewicht, obesitas en diverse chronische aandoeningen. Je kunt dus het beste zoveel mogelijk onbewerkt voedsel eten.

Conclusie

De frikandel is een populaire frituursnack gemaakt van onder andere separatorvlees. De laatste jaren zijn er diverse varianten op de markt gekomen, zoals de vegetarische frikandel

De Hollandse vette hap bevat redelijk wat zout en calorieën en is daarom niet erg gezond. Geniet er dus met mate van.

Bericht bewaren
Beoordeel
Diëtist Desiré van der Kruk beantwoordt jouw vragen

Nieuwsgierig naar meer informatie over dit onderwerp?

Stel dan je vraag gratis en eenvoudig aan één van onze deskundigen hier!

Mogelijk ook interessant

pompoen

5 Redenen om vaker pompoen te eten

De herfst is hét seizoen voor deze bijzondere vrucht, die ontzettend veel verschillende verschijningen heeft. Je ...

Cayennepeper: Rijk aan Smaak en Vitamines

Cayennepeper: Rijk aan Smaak en Vitamines

Cayennepepers eisen echt de aandacht op in een gerecht. Ze zijn kleurrijk en hebben een dijk van een smaak. Maar wat je ...

pruimen

Pruimen: laxerend en rijk aan vitaminen

Pruimen, van groen tot paars: de verschillende pruimensoorten vormen een bont gezelschap met ook ieder hun eigen smaak. ...

Is brood gezond of ongezond?

Is brood gezond of ongezond?

Is brood gezond of ongezond? Velen van ons zullen ermee zijn opgevoed: brood. Een bolletje met hagelslag bij het ontbijt...

Is roomboter gezond of ongezond?

Is roomboter gezond of ongezond?

Roomboter was voor een hele lange tijd een tafelfavoriet totdat de gevaren van cholesterol meer in beeld kwam. Hierdoor ...

Toon meer (42)