Jodium: De Voordelen, Risico's en tekort Herkennen

Jodium kennen we allemaal als ontsmettingsmiddel voor wondjes. Maar dit mineraal heeft nog veel meer indrukwekkende eigenschappen. Zo regelt het de hormoonhuishouding van je schildklier en kan het je zelfs beschermen tegen radioactieve stralen.

Ben je benieuwd naar wat jodium voor jou kan betekenen? Lees dan snel verder en ontdek in welke voedingsmiddelen dit mineraal zit. Ook vertellen wij je wat het kan betekenen voor je gezondheid.

Aisha Kaars beantwoordt jouw vragen | Gezondeten.nl

Geschreven door Aisha Kaars, BSc Voeding en diëtiek, Diëtist i.o

jodium

Wat is jodium?

Jodium is een spoorelement. Dat houdt in dat het een mineraal is waar je maar heel weinig van nodig hebt. Je lichaam kan het niet zelf aanmaken en daarom moet je zorgen dat er jodium in je voeding zit. 

Je schildklier kan namelijk niet zonder jodium. Deze klier maakt hormonen aan die verschillende essentiële functies hebben.

Zo speelt de schildklier een rol bij de groei en ontwikkeling van je lichaam. Ook is dit orgaan een spil in je stofwisseling.

Verder is jodium belangrijk voor je zenuwstelsel, huid en geheugen. Ook regelt het mineraal je energieniveau. 

Hoeveel jodium heb je nodig?

Je behoefte aan jodium varieert per leeftijdsfase. Ook zwangerschap en borstvoeding spelen een rol in de benodigde dagelijkse hoeveelheid:

  • Baby's tot 6 maanden oud hebben 110 microgram nodig
  • Baby's van 7 maanden tot 1 jaar hebben 130 microgram nodig
  • Kinderen van 1 tot 8 jaar hebben 90 microgram nodig
  • Kinderen van 9 tot 13 jaar hebben 120 microgram nodig
  • Tieners vanaf 14 jaar en volwassenen hebben 150 microgram nodig

Ben je zwanger of geef je borstvoeding? Dan heb je dagelijks 200 microgram nodig.

Wist je dat...

Jodium tabletten bescherming bieden tegen schildklierkanker bij een nucleaire straling? Hierbij kan namelijk radioactief jodium vrijkomen. De Nederlandse overheid heeft deze tabletten daarom uitgedeeld aan Nederlanders die in de buurt van een kerncentrale wonen. Door jodium tabletten op tijd in te nemen, raakt de schildklier verzadigd met jodium en zal daardoor de radioactieve variant niet of minder opnemen.

jodium bron

Waar komt jodium vandaan?

Jodium komt vooral voor in de zeeën en oceanen. Daardoor zijn er niet veel producten met jodium die in ons dagelijkse voedingspatroon zitten. Wel komt er via de atmosfeer jodium in de aarde, waar het door planten wordt opgenomen.

Maar dit is slechts een klein aandeel, waardoor groenten, vruchten en zaden geen sterke jodium bronnen zijn.

Het spoorelement vind je vooral in producten uit de zee. Vis, zeevruchten en zeewier zijn natuurlijke bronnen. Verder vind je het in zuivel doordat het mineraal in veevoer zit en in het desinfectiemiddel voor de uiers.

Omdat Nederlanders van nature geen dieet hebben dat rijk is aan voedsel uit de zee, heeft de overheid besloten om aan een aantal voedingsmiddelen jodium toe te voegen. Zo bestaat er gejodeerd zout. Dat is keukenzout met jodium. Ook zijn er bakkerszout en verschillende broodsoorten te koop waarin het is verwerkt.

Wist je dat...

In veel delen van de wereld van nature te weinig jodium in de voeding zit? Daarom is gejodeerd zout niet alleen een Nederlands verschijnsel, maar een internationaal initiatief.

In welke voedingsmiddelen zit het?

Van de producten die het rijkste zijn aan jodium staat zeewier met stip op nummer één. De hoeveelheid is echter wel afhankelijk van het soort zeewier.

Zo zit er in 2 gram kelp 100% van de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid (ADH). Nori geeft je dit met 3 gram. Ook brood kan rijk aan jodium zijn als je de variant neemt die gebakken is met bakkerszout. In principe heb je dan voor je jodiumbehoefte aan vijf of zes sneetjes volkorenbrood genoeg.

Eet je geen brood of zeewier? Dan kun je ook kiezen uit de volgende producten die jodium bevatten.

Het percentage geeft de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid aan voor een volwassene:

  • 100 gram kabeljauw bevat 130%
  • 3 gram (1 velletje) nori bevat 100%
  • 2 gram kelp (zeewier) bevat 100%
  • 100 gram oesters bevat 40%
  • 100 gram ei bevat 23,6%
  • 150 gram melk (1 glas) bevat 14,9%
  • 100 gram Griekse yoghurt bevat 9,2%
  • 20 gram 20+-kaas (1 plak voor op brood) bevat 3%
Tip

Eet een paar keer per week vis of zeevruchten voor een optimale aanvoer van jodium. En beleg je brood met kaas of een gekookt ei. Drink ook regelmatig melk en neem Griekse yoghurt als toetje.

Zo belangrijk is jodium voor je gezondheid

Voldoende jodium in je voeding kan voorkomen dat je schildklier vergroot of ontregeld raakt. Maar het mineraal speelt ook een rol voor je gezondheid op andere gebieden:

Jodium hoort bij een goede start van het leven

Het belang van jodium begint al in de baarmoeder, want het is essentieel bij de ontwikkeling van het ongeboren kind. Is het kindje eenmaal geboren dan blijft jodium nog onmisbaar voor de ontwikkeling van de hersenen, het zenuwstelsel, de groei en de cognitieve functies.

  •  
  •  
jodium pijnverlichting

Jodium zou symptomen van fibrotische borsten kunnen verminderen

Fibrotische borsten houdt in dat er goedaardige knobbeltjes zijn. Dit kan pijn en ongemak opleveren.

Hoewel er nog meer wetenschappelijk onderzoek nodig is, zou jodium verlichting kunnen geven bij de klachten.

 Jodium tekort herkennen

Wanneer je voedingspatroon te weinig jodium bevat, kan dat gevolgen hebben voor je gezondheid. Zo maak je kans op krop of struma. Hierbij wordt je schildklier, eventueel zichtbaar, groter.

Ook kan je schildklier gevoelig of pijnlijk zijn als je het aanraakt. Verder kan bij deze aandoening de schildklierhormoonproductie toenemen. De symptomen die hierbij horen, zijn ademhalings- en slikmoeilijkheden.

jodium tekort

Andere gevolgen van een jodium tekort zijn vermoeidheid, haarverlies, depressieve gevoelens en onverklaarbare gewichtstoename.

Ook kun je het koud hebben, terwijl de omgevingstemperatuur normaal is.

Wist je dat...

...bepaalde soorten schildklierkanker behandeld kunnen worden met radioactief jodium? Het klinkt eng, maar alleen schildkliercellen kunnen jodium opnemen. Daarom komt de straling enkel in de cellen van je schildklier en niet in de rest van je lichaam. Zo worden gericht de kwaadaardige cellen beschadigd en sterven ze.

Wat gebeurt er bij een teveel aan jodium?

Voor jodium geldt voor volwassenen een maximum van 1100 microgram per dag. Voor baby's is de maximale hoeveelheid niet vastgesteld, maar voor kinderen en tieners zijn de bovengrenzen:

  • van 1 tot 3 jaar: 200 microgram
  • van 4 tot 8 jaar: 300 microgram
  • van 9 tot 13 jaar: 600 microgram
  • van 14 tot 18 jaar: 900 microgram

Neem je in een keer een te grote dosis jodium? Dan kunnen de symptomen variëren van een brandend gevoel in je mond tot een zwakke hartslag. Hoe zwaar de bijwerkingen zijn, is afhankelijk van het jodiumgehalte in je lichaam.

Heb je langdurig te veel jodium in je eetpatroon opgenomen of een jodiumsupplement geslikt? Dan kan je schildklier te snel gaan werken.

teveel jodium

Je merkt dit doordat je bijvoorbeeld gewicht verliest zonder dat daar een goede reden voor is. Ook kun je last krijgen van spierzwakte en een warme huid. Verder is het mogelijk dat je hartslag versnelt.

Bij een teveel aan jodium kun je net als bij een jodiumtekort op den duur struma krijgen. Bovendien loop je risico op een ontstoken schildklier of zelfs schildklierkanker. Gelukkig zul je niet snel een overdaad aan jodium via je voeding krijgen. 

Tip

Pas op met het slikken van jodium supplementen wanneer je een hartaandoening hebt. Deze kunnen namelijk je hartslag beïnvloeden. Overleg sowieso altijd eerst met je huisarts als je een aandoening hebt en extra mineralen wilt nemen.

Als je supplementen neemt, let dan goed op het aangegeven ADH-percentage op de verpakking, om een mogelijk teveel te voorkomen. 

Jodium is een spoorelement dat noodzakelijk is voor een goed werkend lichaam. Het is alleen niet altijd eenvoudig om er dagelijks genoeg van in te nemen, omdat het niet in alle voedingsmiddelen zit. Terwijl je met een jodiumsupplement weer moet oppassen dat je jodiumgehalte niet te hoog wordt.

Gelukkig heb je maar heel weinig jodium nodig en bestaat er met jodium verrijkt zout. Zo kun je gemakkelijk een snufje van het spoorelement aan je gerechten toevoegen. Ben je een broodliefhebber? Dan kun je ook brood kopen waaraan jodium is toegevoegd.

Bericht bewaren
Beoordeel
Aisha Kaars beantwoordt jouw vragen | Gezondeten.nl

Nieuwsgierig naar meer informatie over dit onderwerp?

Stel dan je vraag gratis en eenvoudig aan één van onze deskundigen hier!

Mogelijk ook interessant

9 klachten en symptomen van vitamine B12 tekort

Vitamine B12: de werking en symptomen bij een tekort

Een vitamine B12-tekort komt veel voor. Vooral ouderen, veganisten en mensen met een (chronische) darmaandoening lopen h...

Buikvet afvallen

Buikvet, wat is het en hoe raak je het kwijt?

Iedereen heeft vet rond de buik, maar de één wat meer dan de ander. Dit blijkt ongezonder dan vet rondom de heupen, maar...

Magnesium

Magnesium: De Voordelen en Magnesiumtekort Herkennen

Magnesium is een belangrijk mineraal voor je lichaam en hersenen. Het mineraal zorgt voor een stabiele bloedsuikerspiege...

Veganisme & veganistisch eten

Veganisme & veganistisch eten

Veganisme is een leefstijl dat al eeuwenlang bestaat. Toch zal je misschien pas recent ermee bekend zijn geraakt. De lee...

Alles over vezels

Vezels, een een onmisbaar onderdeel van het dieet?

Je leert van jongs af aan dat vezels goed zijn voor je buik. Als je moeilijk naar de wc kan, luidt het advies om een ext...

Toon meer (293)