Galstenen; klachten, symptomen en oorzaken

In dit artikel bespreken we de aandoening galstenen; klachten, symptomen en oorzaken van deze pijnlijke maar vaak ook onzichtbare kwaal.

We geven je achtergrondinformatie over gal, je galblaas en de vorming van galstenen. Daarnaast laten we je zien hoe je galstenen kunt herkennen en hoe je de oorzaak mogelijk kunt achterhalen.

Wanneer je op de hoogte bent van de eventuele oorzaak is het makkelijker om de juiste vervolgstappen te ondernemen. Zo kun je in de toekomst voorkomen dat je opnieuw met galstenen te maken krijgt.

Wist je dat...

...zo'n 10% van de Westerse bevolking heeft galstenen, maar lang niet iedereen heeft hier last van.

Galstenen en galblaas

Wat is gal?

Gal is erg belangrijk voor je spijsvertering. Het is een dikke, bittere substantie die wordt geproduceerd en uitgescheiden door je lever.

Gal bestaat uit water, galzouten, galpigment, cholesterol, vetten en bilirubine (een afvalstof van oude rode bloedcellen).

In de Westerse wereld bestaat galvloeistof met name uit cholesterol. Dit heeft te maken met het Westerse voedingpatroon.

Gal heeft een geel-groen-bruine kleur, maar kan ook zwart van kleur worden. Galvloeistof wordt tijdelijk opgeslagen door je galblaas (vesica biliaris); een klein, hol, peervormig orgaan (zie hierboven). Je galblaas bevindt zich rechtsboven in je buik en ligt tegen je lever aan. 

Wanneer er vethoudend voedsel je darmen in komt, wordt er gal uitgescheiden door de centrale galgang (de afvoergang tussen je galblaas en twaalfvingerige darm). Dit helpt je darmen om cholesterol, vet en vitaminen in het eten te verteren.

Gal is dus belangrijk voor een goedwerkende spijsvertering. Elke dag wordt er zo'n 1 liter gal afgegeven door je lever.

Tip

Je lever produceert gal, dat vervolgens tijdelijk wordt opgevangen in je galblaas. Wanneer je vet eten eet, geeft je galblaas het gal af aan je dunne darm, waar het zorgt voor de vertering van vetten.

Hoe ontstaan galstenen?

Galstenen kunnen ontstaan door een verstoring in de balans van de stoffen waaruit gal bestaat. Er zit dan vaak te veel cholesterol in de galvloeistof.

De gal kan dan gaan indikken waardoor hardere stukken ontstaan. Er vormen zich kristallen (stenen klontjes) in je galblaas.

Galstenen bestaan in twee soorten: cholesterolgalstenen (80% van de gevallen) en biliburinepigmentstenen.

Er kunnen kleine galsteentjes ontstaan die zo groot zijn als luciferkopjes, maar galstenen kunnen ook zo groot worden als knikkers. Wanneer een 'wandelende' galsteen de galblaas verlaat kan deze klem komen te zitten in je galwegen.

Galvloeistof kan hierdoor nergens naartoe, waardoor er een stuwing in de lever onstaat. Dit lijdt vaak tot pijnlijke klachten. De galvloeistof kan ook in het bloed terecht komen.

Galstenen (cholelithiasis) komen erg vaak voor en het is de meest voorkomende aandoening van de galblaas; drie op de tien mensen heeft weleens last van galstenen.

Er kunnen ook steentjes voorkomen in je nieren, maar die hebben niet direct met galstenen te maken. Wel hebben beide aandoeningen te maken met de vorming van kristallen die een afsluiting veroorzaken. Je kunt beide soorten steentjes laten verwijderen.

Galstenen klachten en symptomen

Galstenen; klachten en symptomen

Galstenen geven niet altijd klachten. Daarnaast kan het ook voorkomen ze wel vage klachten geven, maar dat deze niet symptomen niet direct te linken zijn aan galstenen.

Je kunt er dus makkelijk mee rondlopen en er geen weet van hebben. Slechts 20% van de volwassenen ondervindt klachten van galstenen.

Wist je dat...

...zolang een galsteen in je galblaas zit zul je geen of minimale klachten ervaren. Pas op het moment dat het steentje klem komt te zitten in de galgang zullen de klachten (echt) pijnlijk worden.

Hoe kun je galstenen herkennen?

De volgende symptomen komen veel voor bij galstenen:

  • Pijn binnen een uur na de maaltijd
  • Vermoeidheid
  • Misselijkheid
  • Overgeven
  • Opgeblazen gevoel
  • Boeren
  • Zure oprispingen
  • Winderigheid
  • Buikpijn
  • Donkergele urine
  • Plakkerige ontlasting
  • Gewichtsverlies
  • Droge mond
  • Jeuk
  • Rode huid
  • Droge ogen
  • Hoofdpijn
  • Rugpijn
  • Pijn in je zij
galkolieken kunnen scherpe kramp veroorzaken en flauwvallen tot gevolg hebben

Aanvallen van pijn duren gemiddeld 1 tot 4 uur. Deze zogenaamde 'galkolieken' veroorzaken een scherpe kramp rechtsboven in je buik, meestal net onder je ribben, rond je middenrif.

De pijn wordt veroorzaakt doordat je galblaas zich samentrekt in een poging de galweg weer vrij te maken. Je kunt tijdens galkolieken nauwelijks nog stilzitten en pijn krijgen bij het ademhalen. Bij heftige pijn kunnen mensen soms flauwvallen.

De meeste mensen die te maken krijgen met galstenen zijn boven de 40 jaar. Bij vrouwen komen galsteengerelateerde klachten vaker voor dan bij mannen.

Bijkomende complicaties van deze vervelende steentjes zijn een galblaasontsteking, galwegontsteking en acute ontsteking van de nabijgelegen alvleesklier (met name in combinatie met alcoholmisbruik).

Bij een galblaasontsteking zijn de galwegen in of buiten je lever ontstoken. In de meeste gevallen dient je galblaas dan verwijderd te worden.

Wist je dat...

...als je galblaas verwijderd wordt, je lever wel gal blijft aanmaken? De gal word in dit geval de hele dag geleidelijk afgegeven in je dunne darm. 

Oorzaken voor het ontstaan van galstenen 

Voor het ontstaan van galstenen is niet altijd een duidelijke oorzaak aan te wijzen. Het kan in ieder geval wel erfelijk zijn. Wanneer je galblaas zich niet voldoende leeg kan knijpen tijdens een maaltijd kan dit een oorzaak zijn voor het ontstaan van klachten.

Galstenen zijn een teken dat je lever niet goed wordt gezuiverd. Het is wetenschappelijk bewezen dat een teveel aan stress en ontregelde stresshormonen oorzaken zijn voor het ontstaan van klachten.

geharde vetten en transvetten spelen een rol bij het ontstaan van galstenen

Ook het veelvuldig binnenkrijgen van gehard vet (transvetten, plantaardige geharde vetten) speelt een rol bij het ontstaan van galstenen.

Heb je last van overgewicht dan kan het LDL-cholesterol (slechte soort cholesterol) stijgen. Je galblaas kan daardoor minder goed geleegd worden.

Wanneer je te snel afvalt, bijvoorbeeld door middel van een crashdieet, gaat je lever weer extra cholesterol aanmaken. Dit kan voor cholesterolgalstenen zorgen.

Wanneer je vast kan je galblaas minder goed geleegd worden en dit kan eveneens klachten teweeg brengen.

Galstenen en zwangerschap

Wanneer je oestrogeen-stofwisseling verstoord is kun je als vrouw last van galstenen krijgen. 

De aandoening komt ook geregeld voor tijdens de zwangerschap, bij het gebruik van de anticonceptiepil of bij hormoontherapie.

Het LDL-cholesterol stijgt dan, waardoor je galblaas minder goed geleegd kan worden.

Een magnesiumtekort is zeer ongunstig voor je vetstofwisseling en daarmee een oorzaak voor galstenen. Roken heeft een slechte invloed op je spijsverteringssysteem en is daarmee ook een risico. 

Mensen die lijden aan aandoeningen, zoals het chronisch vermoeidheidssyndroom, insuline-resistentie (het voorstadium van diabetes), diabetes, leververvetting, levercirrose en sikkelcelanemie (een vorm van bloedarmoede) hebben vaker te maken met galstenen.

Tip

Heb jij symptomen die passen bij galstenen of twijfel je of je klachten gerelateerd zijn aan galstenen? Neem het zekere voor het onzekere en breng een bezoekje aan je huisarts. Je arts kan je vervolgens verder helpen en besluiten welke verdere acties noodzakelijk zijn.

Bericht bewaren
Beoordeel

Bronnen

https://www.lumc.nl/patientenzorg/praktisch/patientenfolders/Galstenen

Martijn Pothof, Initiatiefnemer Gezondeten.nl

Nieuwsgierig naar meer informatie over dit onderwerp?

Stel dan je vraag gratis en eenvoudig aan één van onze deskundigen hier!

Mogelijk ook interessant om te weten

Premenstrueel syndroom (PMS): oorzaken en behandeling

Premenstrueel syndroom (PMS), oorzaken en behandeling

Veel vrouwen zijn er zich niet bewust van dat hun klachten gerelateerd zijn aan PMS. Het is daarom goed om te weten of j...

Hooikoorts symptomen en behandeling

Hooikoorts symptomen en behandeling

Hoe herken je hooikoorts symptomen? Hooikoorts is een vervelende aandoening en één van de meest voorkomende allergieën. ...

Ziekte van Pfeiffer

Ziekte van Pfeiffer

Je hebt vast wel eens gehoord van "Ziekte van Pfeiffer". Deze chronische vermoeidheidssyndroom is zeer vervelend en...

Astma symptomen

Astma, de oorzaken en symptomen op een rij

Wil je astma symptomen leren herkennen? Lees dan verder... Heb je een vermoeden dat je klachten gerelateerd zijn aan as...

Prikkelbare darm syndroom (PDS): symptomen, oorzaken en behandeling

Prikkelbare darm syndroom (PDS): symptomen, oorzaken en behandeling

Prikkelbare darm syndroom is het één van de meest voorkomende aandoeningen van het spijsverteringsstelsel. Er wordt mome...

Toon meer (225)
Volg ons