Hemoglobine tekort voorkomen met de juiste voeding

Je lichaam gebruikt ijzer, vitamine B11 (foliumzuur) en vitamine B12 om het eiwit hemoglobine te vormen. Dit eiwit vormt een belangrijk onderdeel van je rode bloedcellen, die zuurstof door je hele lichaam vervoert. 

Een tekort aan hemoglobine kan leiden tot bloedarmoede. Om dit te voorkomen is het verstandig om voeding te eten met voldoende ijzer en vitamine B11 en B12. Bloedarmoede kan vervelende klachten geven, waarvan snelle vermoeidheid en bleekheid de meest voorkomende symptomen zijn. 

In dit artikel vertellen we over de oorzaken en symptomen van bloedarmoede en hoe je bloedarmoede kunt proberen te voorkomen met de juiste voeding.

Aisha Kaars beantwoordt jouw vragen | Gezondeten.nl

Geschreven door Aisha Kaars, Diëtist i.oBSc Voeding en diëtiek

Hemoglobine

Wat is hemoglobine?

Hemoglobine is een eiwit in je rode bloedcellen, dat zuurstof bindt en naar je organen vervoert. Ook transporteert dit eiwit de afvalstof koolstofdioxide uit je cellen terug naar je longen, waarna je het uitademt.

Je lichaam heeft drie bouwstoffen nodig om hemoglobine aan te maken: ijzer, foliumzuur (vitamine B11) en vitamine B12.

Als je een tekort aan ijzer, foliumzuur of vitamine B12 hebt, kan je lichaam onvoldoende hemoglobine aanmaken. Dit kan leiden tot bloedarmoede. Een te hoog hemoglobine niveau is ook mogelijk, maar komt minder vaak voor.

Wist je dat...

...het ijzer in hemoglobine zorgt voor de kleur van je rode bloedcellen en daarmee je bloed?

Hemoglobinegehalte

Het hemoglobinegehalte in je bloed, ook wel het Hb-gehalte genoemd, schommelt tussen bepaalde waarden. Normale waarden voor zijn:

  • Mannen: tussen 8,5 - 12 mmol/ml
  • Vrouwen: tussen 7,5 - 11 mmol/ml
Wist je dat...

...er voor zwangere vrouwen en kinderen met een groeispurt andere waarden gelden? Dat komt doordat zwangeren en kinderen meer ijzer verbruiken, waardoor er tijdelijk een hemoglobinetekort kan ontstaan. 

Bloedarmoede

Wat is bloedarmoede?

We spreken van bloedarmoede als je te weinig rode bloedcellen in je bloed hebt. Een tekort kan ontstaan wanneer ze te weinig worden aangemaakt of te snel worden afgebroken.

Het hebben van te weinig rode bloedcellen is altijd gekoppeld aan een te lage hemoglobinewaarde. Wanneer deze waarde bij mannen onder de 8,5 en bij vrouwen onder de 7,5 daalt, heb je bloedarmoede. 

Bij bloedarmoede beschikt je lichaam dus over onvoldoende rode bloedcellen en hemoglobine. Daardoor wordt er te weinig zuurstof door je lijf verspreid. Dit kan leiden tot verschillende klachten, zoals bleekheid en vermoeidheid. 

Symptomen van bloedarmoede

Hoe kun je bloedarmoede herkennen? Je kunt last hebben van verschillende klachten, waarvan snel vermoeidheid zijn de voornaamste is. 

We zetten mogelijke symptomen van bloedarmoede op een rij:

  • Zwakte en snelle vermoeidheid
  • Bleekheid 
  • Hoofdpijn
  • Duizeligheid of flauwvallen
  • Kortademigheid
  • Hartkloppingen, zweten en oorsuizen
  • Koude handen en voeten
  • Broze nagels
  • Ontstekingen van je mondhoeken of tong

Oorzaken van bloedarmoede

Verreweg de meest voorkomende oorzaak is een ijzertekort, maar er kunnen ook andere oorzaken zijn. We zetten ze voor je op een rij.

IJzertekort

Als er bloedarmoede optreedt door ijzertekort, kunnen daar verschillende oorzaken voor zijn. 

Door bloedverlies kan er een ijzertekort ontstaan. Dit komt voor bij vrouwen gedurende de menstruatie. Bloedverlies kan ook optreden bij aambeien, letsel in je slokdarm of een zweer of tumor in je maag of darm.

IJzertekort kan daarnaast ontstaan door onvoldoende opname van ijzer uit voeding. Door aandoeningen, zoals de ziekte van Crohn of glutenintolerantie, kan het voorkomen dat je lichaam onvoldoende ijzer opneemt uit je voeding. 

Bloedarmoede en ijzer

Een veelvoorkomende oorzaak van ijzertekort is dat je te weinig ijzerrijke voedingsmiddelen opneemt in je voedingspatroon. Voorbeelden van ijzerhoudende voeding zijn vlees, gevogelte, vis en groene groenten. Daarom hebben vegetariërs en veganisten meer kans op een tekort. Raadpleeg een huisarts om je waarden te controleren.

Tip

Een evenwichtige, gezonde voeding voorziet je lichaam van alle benodigde ijzer. Start dus niet zomaar met supplementen, maar neem je voedingspatroon eens goed onder de loep. Vraag eventueel hulp van een diëtiste.

Andere oorzaken van bloedarmoede

Naast ijzertekort, kunnen andere oorzaken van bloedarmoede zijn: 

  • Vroegtijdige afbraak van rode bloedcellen, bijvoorbeeld doordat je lijf antistoffen aanmaakt tegen je eigen bloedcellen
  • Tekort aan vitamine B12 of B11 (foliumzuur), waardoor er een onbalans in je bloed ontstaat
  • Erfelijke aandoeningen, die ervoor zorgen dat hemoglobine onvoldoende wordt aangemaakt of maar weinig zuurstof kan transporteren
  • Ziektes zoals kanker en reuma, waarbij onvoldoende hemoglobine wordt aangemaakt

Hemoglobine aanvullen met voeding

Is een tekort aan ijzer, vitamine B12 of foliumzuur de oorzaak van je hemoglobinetekort? Zorg dan dat je extra producten eet die deze vitaminen en mineralen bevatten.

IJzerrijke voedingsmiddelen

De volgende voedingsmiddelen bevatten veel ijzer: 

  • Vlees
  • Vis, zoals kabeljauw, haring, sardines en garnalen
  • Gevogelte
  • (Groene) groenten, zoals andijvie, artisjok, bloemkool, broccoli, courgette, doperwten,
  • pompoen, postelein, raapstelen, tomaat
  • Fruit, vooral citrusvruchten, maar ook gedroogd fruit zoals abrikozen en vijgen
  • Peulvruchten, zoals bonen en linzen
  • Volkorenproducten 
  • Spinazie 

Je lichaam neemt ijzer beter op in combinatie met voeding die rijk is aan vitamine C, zoals sinaasappels en aardbeien. Daarentegen vermindert koffie of thee de opname van ijzer in je lichaam. 

Hemoglobine voeding

Ook vitamine A en bèta-caroteen kunnen ervoor zorgen dat ijzer beter opneembaar wordt. Vitamine A vind je in dierlijke producten, zoals vis en lever.

Bèta-caroteen vind je in rode, gele en oranje vruchten en groenten, zoals wortel, pompoen, zoete aardappel en mango.

Wist je dat...

...het ijzer in spinazie gebonden is aan oxaalzuur? Hierdoor kan je lichaam deze vorm van ijzer helaas minder goed opnemen. 

Voedingsmiddelen met folaat

Foliumzuur en folaat zijn vormen van vitamine B11. Je lichaam kan deze B-vitamine niet zelf aanmaken

Folaat is de actieve vorm van B11, dat zich van nature in bepaalde voedingsmiddelen bevindt. Foliumzuur is een synthetische stof, die kunstmatig wordt gevormd uit folaat. Foliumzuur wordt het meest gebruikt in supplementen en toegevoegd aan voeding. 

In de volgende voedingsmiddelen vind je veel folaat: 

  • Lever
  • Bladgroenten, zoals spinazie
  • Avocado’s 
  • Asperges
  • Spruitjes
  • Peulvruchten, zoals bruine en witte bonen, linzen en sojabonen
  • Fruit 
  • Volkorenproducten

Voedingsmiddelen met B12

Ben je op zoek naar voedingsmiddelen met vitamine B12? Je vindt deze vitamine alleen in dierlijk voedsel

  • Vlees
  • Vis
  • Eieren
  • Melk
  • Yoghurt 
Tip

Eet je vegetarisch of veganistisch? Dan kan het verstandig zijn om vitamine B12 supplementen te nemen.

Bloedarmoede behandelen

Bloedarmoede behandelen

Vermoed je bloedarmoede? Dan kan je huisarts bloedonderzoek doen. Daarbij wordt onder meer gekeken naar het aantal, het volume en de grootte van je rode bloedcellen.

De MCV waarde geeft de gemiddelde grootte van je rode bloedcellen weer en biedt informatie over de oorzaak van je bloedarmoede. 

Ook worden je hemoglobinegehalte, je ijzerreserves, de concentratie van ijzer in je bloed en het gehalte aan foliumzuur en vitamine B12 onderzocht. Er kan ook worden gezocht naar tekenen van langdurige ziekten of infecties. 

Hemoglobine op peil brengen

Als er bloedarmoede is geconstateerd, hangt de behandeling af van de aard, oorzaak en ernst van de aandoening. Het belangrijkste doel van de behandeling is om je hemoglobine weer op het juiste niveau te brengen. Hierdoor kan je bloed meer zuurstof gaan transporteren en zullen je klachten verminderen.

De huisarts kan kiezen voor het voorschrijven van aangepaste voeding, voedingssupplementen of geneesmiddelen. Als de bloedarmoede ontstaan is ten gevolge van een (erfelijke) ziekte, zal verlichting van klachten het voornaamste doel zijn.

Bericht bewaren
Beoordeel
Aisha Kaars beantwoordt jouw vragen | Gezondeten.nl

Nieuwsgierig naar meer informatie over dit onderwerp?

Stel dan je vraag gratis en eenvoudig aan één van onze deskundigen hier!

Mogelijk ook interessant

Orthomoleculaire voeding

Orthomoleculaire voeding, wat is het precies?

Orthomoleculaire voeding wordt door veel mensen als een wondermiddel beschouwd. Er wordt gedacht dat het je algemene gez...

kalium

Kalium: een tekort herkennen en behandelen met kaliumrijke voeding

Je lichaam vereist dagelijks vitaminen en mineralen voor allerlei lichaamsfuncties. Kalium is een belangrijk mineraal. D...

Bloedarmoede oorzaken, symptomen en behandeling

Bloedarmoede oorzaken, symptomen en behandeling

Veel mensen lopen rond met vermoeidheidsklachten en weten niet dat ze bloedarmoede hebben. Het kan onschuldig beginnen m...

vitamine b

Vitamine B: functie, soorten en tekorten herkennen

Vitamine B is een wateroplosbare vitamine. In tegenstelling tot de vetoplosbare vitaminen A, D, E en K, kan je lichaam w...

Magnesium

Magnesium: een onmisbaar mineraal voor je lichaam en hersenen

Magnesium is een belangrijk mineraal voor je lichaam en hersenen. Het mineraal zorgt voor een stabiele bloedsuikerspiege...

Toon meer (431)