Misselijkheid verhelpen: wat helpt tegen misselijkheid?

Misselijkheid is een oncomfortabel gevoel in je maag dat vaak gepaard gaat met (het gevoel te moeten) overgeven. Maar dit heeft niet altijd te maken met de inhoud van de maag. Wanneer je de oorzaak van je klachten kan achterhalen is het vaak makkelijker om deze te voorkomen en te verhelpen. 

In dit artikel bespreken we de oorzaken van misselijkheid en geven wij jou tips over hoe je snel van je misselijkheid kunt afkomen.

Misselijkheid ontstaat door een signaal van de hersenen

Wat is misselijkheid?

Misselijkheid en ook braken ontstaan doordat je hersenen prikkels doorgeven aan je maag. Vanuit het braakcentrum, een klein gedeelte in de hersenstam, wordt het signaal naar je maag doorgegeven dat deze geledigd moet worden omdat er iets niet in orde is. De maagwand trekt dan samen. Het is dus een poging van het lichaam om zich te ontdoen van mogelijk schadelijke stoffen die verder zouden kunnen worden opgenomen door de maag en darmen.

Tip

Het braakcentrum staat in contact met het maag-darmkanaal en is van invloed op je evenwichtsorgaan. Duizeligheid en misselijkheid gaan dus vaak samen.

Klachten bij misselijkheid

Naast misselijkheid kun je klachten ervaren als overgeven, een slap gevoel, duizeligheid, oorsuizen en darmklachten zoals diarree.

Ook klachten als buikpijn, overmatig zweten, hoofdpijn, gebrek aan eetlust en gevoeligheid voor geuren, geluiden, smaken en aanraking komen regelmatig gelijktijdig met de misselijkheid voor.

Wist je dat...

...sommige mensen een angst hebben voor braken. Dit wordt emetofobie genoemd.

Oorzaken van misselijkheid

De oorzaken van je misselijkheid lopen uitéén van onschuldig tot ernstig. Het is goed om de oorzaak proberen te achterhalen wanneer je de misselijkheid verhelpen wilt.

Je kunt denken aan oorzaken als:

  • Reisziekte
  • (buikgriep)virus
  • Maag- en darmaandoeningen
  • Refluxziekte
  • Giftige stoffen binnenkrijgen
  • Aandoeningen aan het evenwichtsorgaan / het midden- en binnenoor
  • Spanning / stress
  • Eetstoornissen
  • Gescheurd middenrif
  • Griep
  • Leverziekte
  • Galstenen
  • Navelbreuk
  • Kermis- of pretparkattractie
  • Zonnesteek
  • Hoofdpijn en migraine
  • Overmatig sporten
  • Overmatig eten
  • Bedorven voeding
  • Een teveel aan alcohol
  • Bijwerkingen van medicijnen
  • Anticonceptie voor vrouwen
  • Zwangerschap
  • Menstruatie
  • Stoppen met roken
  • Hoge bloeddruk
  • Hersenschudding
  • Bloedprikken of het zien van bloed
  • Narcose
  • Chemotherapie

Onderaan dit artikel gaan we dieper op deze oorzaken in.

Misselijkheid verhelpen

Uiteindelijk is het bij het verhelpen van misselijkheid meestal een kwestie van het uitzitten, hoe vervelend dat ook is. Er zijn echter wel een aantal tips die wellicht helpen er zo snel mogelijk vanaf te zijn.

Algemene tips

Begin allereerst met het nemen van rust. Ga zitten, eventueel met je hoofd tussen je benen. Of ga liggen op je zij met een kussen onder je knieën.

Een frisse neus halen tegen misselijkheid

Soms helpt het ook om een stukje te wandelen. Frisse lucht helpt eveneens wanneer je misselijkheid verhelpen wilt. Je kunt zelf aanvoelen waar je op dat moment behoefte aan hebt. Zoek afleiding door bijvoorbeeld wat muziek te luisteren of televisie te kijken.

Ook belangrijk is om goed door te ademen. Adem bijvoorbeeld met je handen op je onderbuik door je neus in en door je mond uit. Houd dit ongeveer 10 minuten vol.

Zoek verkoeling door een nat washandje op je voorhoofd, in je nek en om je polsen te leggen. Een koude douche nemen kan ook misselijkheid verhelpen. Sommige mensen vinden een warme kruik of pittenkussen juist weer lekker op hun buik.

Heb je last van reisziekte, probeer je dan op één punt te focussen en neem een reistabletje in.

Acupressuur kan verlichting geven bij misselijkheid.

Acupressuur

Een eeuwenoude Oosterse methode tegen misselijkheid: masseer een acupressuurpunt (neiguan) aan de binnenkant van je pols. Het punt zit ongeveer drie vingers vanaf de groef van je pols richting je onderarm, tussen de twee grote pezen aan de binnenkant van je pols.

Het idee hiervan is dat als je op één punt van je lichaam druk geeft, er op een andere plek iets kan worden opgelost. Acupressuur heeft veel overeenkomsten met acupunctuur.

Geneesmiddelen

Met natuurlijke kruidengeneesmiddelen zoals iberogast, ipecacuanha, cocculus en okugest kun je misselijkheid verhelpen op een veilige, natuurlijke manier. Domperidon is een geneesmiddel dat de beweging (peristaltiek) van de maag en darmen stimuleert en zo misselijkheid verhelpen kan.

Misselijkheid verhelpen met voeding

Allereerst is water drinken essentieel. Het is belangrijk dat je niet uitgedroogd raakt, zeker als je ook moet overgeven. Met name kinderen raken snel uitgedroogd. Water met zout, zuiveringszout (baking soda) of bouillon werkt ook prima.

Waarschijnlijk heb je weleens gehoord dat het drinken van cola misselijkheid verhelpen kan. Dat kan inderdaad in bepaalde gevallen werken. Drink het liefst lauwe cola (geen cola light, maar gewone cola), in kleine slokjes. Ook melk, rode bessensap, cranberrysap en appelsap blijken, indien rustig opgedronken, goed te helpen tegen misselijkheid.

Kauw op een stuk gember tegen misselijkheid

Gember helpt tegen een maag die van streek is. Dit is een eeuwenoude remedie maar is ook door wetenschappelijke studies bewezen. Je kunt op een stukje gember kauwen of een gembercapsule slikken. Misschien niet erg lekker, maar kauwen op een sinaasappelschil of rauwe aardappel daar zijn sommige mensen ook gebaat bij.

Gemberthee werkt ook uitstekend. Andere ingrediënten die je door deze anti-misselijkheid-thee kunt mengen zijn munt, citroen en basilicum. Gebruik als basis venkelthee, kamillethee of rooibosthee.

Eet makkelijk verteerbare voeding zoals geraspte appel met kaneel. Kaneel wordt al eeuwenlang gebruikt tegen misselijkheid. Ook een banaan is prima.  Droog, licht verteerbaar voedsel zoals droog brood, een biscuitje, beschuitje of rijstwafel werkt als een spons en zuigt de maagsappen op.

Tip

Soms is het goed om te braken om je beter te voelen. Je misselijkheid kan dan zomaar over zijn. Echter, wanneer je giftige stoffen hebt binnengekregen is het niet verstandig om deze stoffen nogmaals langs je slokdarm te laten gaan. Je zult deze stoffen dan eerst moeten neutraliseren.

Wanneer een arts raadplegen?

Misselijkheid is vervelend maar meestal onschuldig. Bij aanhoudend overgeven, uitdrogingsverschijnselen, hoge koorts, een stijve nek, ernstige buikkrampen, huiduitslag of wanneer je bloed of gal opgeeft is het echter verstandig om een dokter te raadplegen.

Ook wanneer je vermoedt dat je een acute blindedarmontsteking hebt of gifstoffen het binnengekregen moet je direct een arts waarschuwen.

Misselijkheid voorkomen

Eet gezond en vermijd stress. Zorg voor verkoeling bij hoge temperaturen; bescherm jezelf tegen een zonnesteek. Zorg altijd voor genoeg ventilatie en voldoende frisse lucht in je omgeving.

Kijk uit wat je eet in het buitenland. Bepaalde voeding kan schadelijke bacteriën bevatten als het er al te lang ligt. Met name vlees en vruchtensappen vermengd met water kunnen heel slecht vallen. Ook kun je bepaald eten niet gewend zijn, bijvoorbeeld het gebruik van bepaalde soorten olie.

Bespreek je medicijngebruik met je arts als je niet van de misselijkheid afkomt.

Tip

Eerder in dit artikel zijn de verschillende oorzaken eens genoemd. In het gedeelte hieronder worden de oorzaken nog eens uitgediept. Zo kun je wellicht achterhalen waar je misselijkheid vandaan komt en dus wat je er tegen kunt doen.

De verschillende oorzaken

De misselijkheid oorzaken kunnen zowel van binnen als van buitenaf komen. Soms is de oorzaak onduidelijk en gaat het misselijke gevoel vaak vanzelf weer over. Je kunt misselijk worden van de gedachten of herinnering aan een bepaalde geur, smaak of aanblik van iets. Je kunt ergens in je lichaam zoveel pijn hebben dat je er misselijk van wordt.

1. Verwarring bij de hersenen

Wagenziekte, zeeziekte of luchtziekte kan misselijkheid veroorzaken. Geen vaste grond onder je voeten hebben kan bij de hersenen zorgen voor verwarring. Dat merk je ook als je naar beneden kijkt vanaf grote hoogte. Vooral kinderen hebben hier last van.

Een vast punt kwijt zijn kan ook zorgen voor misselijkheid. Door te snelle bewegingen kan je vestibulaire systeem (evenwichtssysteem) de krachten die op je lichaam worden uitgeoefend niet meer bijhouden.

Aandoeningen aan het oor of evenwichtsorgaan zijn veroorzakers van misselijkheid

2. Aandoeningen aan het evenwichtsorgaan / het midden- en binnenoor

Een evenwichtsstoornis ontstaat vanuit je zintuigen of zenuwgeleidingen. Duizeligheid gaat vaak samen met misselijkheid. Draaiduizeligheid bijvoorbeeld is een verstoring van het evenwichtsorgaan. Ouderen hebben vaak last van hun evenwicht.

Je kunt ook een ontsteking van het evenwichtsorgaan krijgen, zoals neuritis vestabularis. Bij de Ziekte van Menière krijg je last van aanvallen van draaiduizeligheid. Draaiduizeligheid heeft te maken met kristallen die zwerven door het evenwichtsorgaan.

3. Zuurstoftekort

Zuurstoftekort kan een misselijk gevoel met zich meebrengen en kan vele oorzaken hebben. Bij pijn op de borst (angina pectoris), longaandoeningen en / of hyperventilatie kan bijvoorbeeld een zuurstoftekort ontstaan.

4. Infecties

Infecties veroorzaken vaak misselijkheid. Infecties kunnen ontstaan door een virus, bacterie, parasiet of schimmels. Denk dan aan een virus zoals buikgriep (gastro-enteritis), een norovirus, de Campylobacter bacterie, listeria, helicobacter pylori (bacterie in het slijmvlies van de maagwand), de parasiet giardia lamblia of candida.

5. Maag- en darmaandoeningen

Spijsverteringsziekten geven vaak ook misselijkheidsklachten, bijvoorbeeld doordat de doorbloeding en zuurstoftoevoer van en naar de maag en darmen niet goed verloopt. Zo geeft gastroparese, waarbij er sprake is van een vertraagde maaglediging, in veel gevallen chronische misselijkheid. Ileus (darmafsluiting) zorgt voor obstructie door bijvoorbeeld een gezwel / tumor. Het prikkelbare darmsyndroom heeft ook vaak misselijkheid tot gevolg.

6. Refluxklachten en slokdarmproblemen

Iedereen kent wel het gevoel van brandend maagzuur en zure oprispingen. Er zijn echter serieuze aandoeningen waarbij het maagzuur en de enzymen regelmatig vanuit de maag terug de slokdarm invloeien. Bijvoorbeeld bij de refluxziekte zuurbrand (gastro-esofagaal reflux). Behalve dat het voor misselijkheid kan zorgen kan de slokdarm zich gaan vernauwen en kan het van kwaad tot erger gaan.

7. Giftige stoffen van buitenaf

Als je giftige stoffen binnenkrijgt of inademt, zoals grote hoeveelheden chloordampen, kun je flink misselijk worden. Na een insecten- of slangenbeet kun je een toxische reactie van het lichaam krijgen die gepaard kan gaan met misselijkheid. Heb je een allergie dan is die reactie nog veel heftiger. Bij het zikavirus en dengue, beiden veroorzaakt door muggenbeten, komt misselijkheid ook kijken.

Misselijkheid door overmatig eten.

8. Overmatig eten

Eet je te snel, of kauw je niet goed dan kan je misselijk worden.

Bij te veel eten geeft je brein vaak aan om te stoppen door een signaal als misselijkheid af te geven.

Tip

Het is belangrijk dat je voldoende voedingsstoffen binnenkrijgt want door een vitaminetekort (zoals bij een vitamine D tekort) kun je ook last krijgen van misselijkheid.

9. Voedselvergifting en -intolerantie.

Van schadelijke bacteriën in bijvoorbeeld vlees of water kun je een voedselvergiftiging krijgen en flink misselijk zijn. Ook bij een voedselintolerantie, bijvoorbeeld een allergische reactie op zuivel of tarwe komt misselijkheid veel voor. Om het lichaam te reinigen gaan veel mensen detoxen. Van detoxen, bijvoorbeeld door middel van een sappenkuur, kun je in het begin echter ook misselijkheid ervaren.

10. Eetstoornissen

Bij eetstoornissen zoals boulimia nervosa en binge eating disorder waarbij iemand, meestal in een rap tempo, overmatig eet, wordt er vaak ook gegeten totdat de misselijkheid niet meer te houden is. Het forceren van braken wekt eveneens misselijkheid op en kan je slokdarm op den duur beschadigen waardoor refluxklachten wederom voor misselijkheid kunnen zorgen.

Bij anorexia nervosa is er vaak ook sprake van misselijkheid door gebruik van laxeermiddelen, extreem sporten en simpelweg het hongergevoel.

11. Langdurig en hevig hoesten

Veel hoesten is een manier van het lichaam om schadelijke stoffen uit het lichaam te krijgen, net als dat misselijkheid ook zo'n reactie van het lichaam is. Bij astmatische aandoeningen, bronchitis, longontsteking en andere luchtwegaandoeningen hoest je soms zo veel dat je er kokhalsneigingen van krijgt.

12. Buikwandbreuken

Bij een navelbreuk ontstaat er druk in de buikholte en buikwand en verschijnt er een uitstulping van het buikvlies. Bij een middenrifbreuk is het middenrif gescheurd of uitgerekt. Het middenrif is de spierplaat die de borstholte scheidt van de buikholte.

13. Lever, galwegen en galblaas

Leververvetting (levercirrose), leverontsteking (hepatitis), galstenen, galblaasontsteking en galweginfectie zijn aandoeningen waarbij misselijkheid tot de klachten behoort.

Zonnesteek gaat vaak gepaard met misselijkheid.

14. Zonnesteek

Door vochtverlies veroorzaakt door oververhitting reageren de hersenen met duizeligheid en misselijkheid. Een ernstige vorm van een zonnesteek is hitteberoerte.

15. Spanning / stress

Stress en spanningen zijn een voedingsbodem voor misselijkheid. Je adem zit erg hoog en stresshormonen als adrenaline, noradrenaline en cortisol prikkelen je braakcentrum.

16. Hoofdpijn en migraine

Verschillende soorten hoofdpijn, zoals spanningshoofdpijn, veroorzaken onder invloed van hormonen de misselijkheid.

17. Overmatig sporten

Door vochtverlies, druk en overbelasting door te hoge inspanning, of te snel na het eten gaan sporten, kan misselijkheid ontstaan.

18. Bijwerkingen van medicijnen

Met name in het begin van het slikken van medicijnen kun je last krijgen van bijwerkingen zoals misselijkheid. Dit komt veel voor bij medicijnen zoals antidepressiva, antibiotica en medicijnen voor hoge bloeddruk.

19. Hormonale schommelingen / veranderingen bij vrouwen

Bij gebruik van anticonceptie voor vrouwen (met name oudere varianten van de pil), de ovulatie, de menstruatie en de overgang krijgen vrouwen vaak last van misselijkheid door invloed van hormonen. Schommelingen in progesteron en oestrogeen kunnen zorgen voor de misselijkheid.

Zwangerschapsmisselijkheid is natuurlijk heel bekend. Door een snelle stijging van het hormoon HcG (om de baarmoeder voor te bereiden op de innesteling van het vruchtje) kun je flink lang boven de wc hangen. Sommige vrouwen zijn alleen in de ochtend misselijk maar anderen kunnen dit ook de hele dag zijn. Ook later in de zwangerschap kan misselijkheid nog aanwezig zijn.

Alcohol, sigaretten en drugs veroorzaken misselijkheid.

20. Alcohol, nicotine, drugs

Alcohol en nicotine zijn lichaamsvreemde, giftige stoffen. Het lichaam kan er op den duur wel redelijk aan gewend raken, maar het betekent nog steeds dat je misselijk kunt worden. Je kunt zelfs een alcohol- of nicotinevergiftiging oplopen. Hetzelfde geldt voor drugs.

Bepaalde drugs kunnen zwaar op de maag liggen en misselijkheid veroorzaken. Zeker als er sprake is van een combinatie van verschillende soorten drugs en/of alcohol door of vlak na elkaar kun je je erg beroerd voelen.

Stoppen met roken, drinken of drugs kan daarentegen ook weer misselijkheid met zich meebrengen, met name in de beginfase. Het misselijke gevoel is normaal, en zal na een tijd wegtrekken.

21. Hoge bloeddruk / lage bloeddruk, bloedarmoede

Hoge bloeddruk (hypertensie) zorgt voor vaatvernauwing en daardoor hoge druk op de wanden van de bloedvaten. Lage bloeddruk (hypotensie) zorgt voor een tijdelijk zuurstoftekort in de hersenen evenals vaatvernauwing van het spijsverteringskanaal. Beide aandoeningen kunnen een misselijk gevoel met zich meebrengen.

Bij bloedarmoede is het bloed niet zuurstofrijk genoeg. Je voelt je vaak flauwtjes en kunt misselijk zijn.

22. Bloedprikken of het zien van bloed

Door de angst die je kan overvallen als je bloed ziet of bloed moet laten prikken kan je bloeddruk ineens snel dalen. Je kunt je dan flauw voelen door het zuurstoftekort in de hersenen. Sommige mensen lijden zelfs aan de aandoening bloedfobie en kunnen nauwelijks praten over bloed zonder misselijk te worden.

23. Na een narcose

Misselijkheid als gevolg van een narcose (anesthesie of volledige verdoving) komt vaak voor. Het gebruik van sterke pijnstillers is de boosdoener van de misselijkheid.

24. Hersenschudding

Door een hersenschudding als gevolg van een klap of val op het hoofd kunnen de hersenen tijdelijk niet optimaal functioneren. Dit resulteert in klachten zoals duizeligheid en misselijkheid.

25. Chemotherapie

Chemotherapie staat erom bekend dat het je enorm misselijk kan maken. Chemo heeft een remmende werking op cellen van onder andere het spijsverteringssysteem. Vaak wordt chemotherapie preventief gecombineerd met medicijnen tegen de misselijkheid. Bestraling (radiotherapie) bij kanker levert vaak alleen misselijkheid op bij plaatselijke bestraling van de maagstreek.

Bericht bewaren
Beoordeel
Professor Bink beantwoordt jouw vragen | Gezondeten.nl

Nieuwsgierig naar meer informatie over dit onderwerp?

Stel dan je vraag gratis en eenvoudig aan één van onze deskundigen hier!

Mogelijk ook interessant om te weten

Misselijkheid tijdens de zwangerschap

Misselijkheid tijdens de zwangerschap

Misselijkheid tijdens de zwangerschap: maar liefst 80% van de zwangere vrouwen heeft er regelmatig last van. Het is een ...

Stress verminderen door voeding

Stress verminderen met gezond eten? Dat kan!

Wanneer je stress hebt, ervaar je spanning of druk. Vroeger moest je lichaam snel kunnen reageren op een levensbedreigen...

10x cholesterolverlagende voeding

10x cholesterolverlag­e­n­d­e voeding

Wil jij meer cholesterolverlagende voeding eten? Wij hebben in dit artikel de belangrijkste cholesterolverlagers op een ...

Wat kan je van een online diëtist verwachten?

Wat kan je van een online diëtist verwachten?

Een diëtist helpt je bij het aanleren van een gezond voedingspatroon, onder andere door gesprekken en gepersonaliseerde ...

Wat doet een voedingscoach?

Voedingscoach, dit is wat je er van mag verwachten!

Een voedingscoach is specialist op het gebied van voeding en leefstijl. Deze hulpverlener helpt je daarom met afvallen, ...

Toon meer (163)
Volg ons