Scherp eten, pittig gezond! (+tips bij brand in je mond)

In de westerse wereld worden weinig pikante kruiden en specerijen gebruikt. Wanneer je dan toch in aanraking komt met pittig eten kan dat soms best even heftig zijn. Het kan voelen alsof je mond, lippen, keel en maag in brand staan.

Het zweet breekt je uit, je krijgt een loopneus, je hart klopt als een gek en later op de avond merk je het ook aan je stoelgang. Het klinkt allemaal niet zo gezond, maar schijn bedriegt. Er zitten juist veel gezondheidsvoordelen aan pikant eten.

In dit artikel leg ik je haarfijn uit waarom pittig eten gezondis en waarom er best wat meer pit in onze dagelijkse voeding mag zitten. 

Gezondeten.nl Voedingswetenschapper Julia Haarhuis

Geschreven door Julia Haarhuis, VoedingswetenschapperBSc Nutrition and health, WO minor Neurowetenschappen, PhD Plant, food and health, MSc Nutritional Epidemiology and Public Health

pittig eten gezond

Wat maakt pittig eten zo scherp?

De kick van pittig eten komt door het stofje capsaïcine.

Bijna alle soorten chilipeperbevatten dit stofje. De een meer dan de ander.

Ze maken het sterk smakende stofje aan om zich te verdedigen tegen dieren en schimmels.

Wist je dat...

...de receptoren in je mond je hersenen eigenlijk voor de gek houden wanneer je pittig eet? Ze geven dan een signaaltje aan je hersenen dat er sprake is van oververhitting, maar je mond staat natuurlijk niet echt in brand.

Umami is de hartige smaakmaker

Welke verschillende smaken zijn er?

Je smaakpapillen maken onderscheid tussen vijf smaken: zoet, zout, zuur, bitter en umami.

Voeding met zoete en zoute smaken zijn je vast niet vreemd. 

Bitter en zuur ken je ook, al zijn dit de minder populaire smaaksensaties.

Umani

Umami kun je het beste omschrijven als hartige smaakmaker. Het is net die smaak die je gerecht afmaakt.

Neem bijvoorbeeld knoflook, gedroogde tomaatjes of Parmezaanse kaas in je pasta. Of denk aan het limoenblad en de verse stengels citroengras in je curry.

Voeding met de smaak umami kun je de (hartige) kers op de taart noemen.

Welke verschillende soorten pittig bestaan er?

Ook voor pittige smaken kennen we meerdere varianten. Er zijn verschillende soorten voedingsmiddelen die pittig of scherp zijn. Ik zet ze even onder elkaar:

  • Diverse soorten pepersBijvoorbeeld chilipepers, madame Jeannette pepers of Jalapeño pepers.
  • Alle soorten peperkorrelsDe peperbolletjes zijn de besvormige zaadjes van de plant. 
  • GemberGember is een wortelknol van de gemberplant. Al in de middeleeuwen werd de knol gebruikt om gerechten op smaak te brengen.
  • MierikswortelDe mierikswortel is de witte wortel van de mierik. Een plant met witte bloemen die in het wild groeit maar ook als tuinplant wordt gebruikt. De smaak van de mierikswortel lijkt op die van mosterd of radijs.
Wist je dat...

...pittig helemaal geen smaak is? Als je pittige of scherpe gerechten eet heeft dat niets met je smaakpapillen te maken, maar met andere receptoren die pijn registreren. Pittig eten is dus eigenlijk pijn lijden!

Pepers niet ongezond

Is pittig eten gezond?

Voorheen had pikant eten een slechte reputatie.

Er werd beweerd dat pittig eten ongezond zou zijn.

Het zou de kans op een maagzweer en zelfs maag- of darmkanker vergroten.

Hier zijn wetenschappers gelukkig op teruggekomen. Sterker nog: er blijken zelfs veel gezondheidsvoordelen aan pittig etente kleven.

Voordeel 1: Capsaïcine goed voor metabolisme

Is peper goed om af te vallen? Ja, het stofje capsaïcine in de peper helpt je stofwisseling een handje. Dat is goed nieuws als je wil afvallen. Heb je plannen om wat kilo's kwijt te raken? Haal dan om te beginnen eens een potje sambal in huis.

effect pikant eten op cholesterol

Voordeel 2: Positief effect op cholesterol

Ook heeft pikant eten een positieve invloed op je cholesterol.

Het kan het slechte LDL cholesterol verminderen en het goede cholesterol HDL cholesterol doen laten stijgen.

Het reguleer ook je insuline-niveau.

Voordeel 3: Goed voor hart- en bloedvaten

Tevens is pittig eten goed voor een stabiele bloeddruk en voor gezonde hart- en bloedvaten. Het maakt je bloed dunner, voorkomt aderverkalking en gaat zo de vorming van bloedpropjes tegen.

Tip

Om weer terug te komen op eerdere waarschuwingen over ernstige maagklachten: capsaïcine speelt zelfs een belangrijke rol in het verdedigen van het maagslijmvlies.

vitamines en mineralen in rode pepers

Voordeel 4: Micronutriënten bommetjes

Pepers zitten vol vitamines zoals vitamine A, B en C. Er zit relatief meer vitamine C in een peper dan in een sinaasappel!

Verder bevatten verse rode pepersmineralen als calcium, kalium, mangaan, magnesium, ijzer en antioxidanten.

Benieuwd hoe gezond jij echt eet? Doe de quiz!

Hoe gezond eet jij?

Doe de quiz en kom er in enkele minuten achter! Ook ontvang je een persoonlijk advies waarin staat hoe je je eetpatroon kunt verbeteren.

Benieuwd hoe gezond jij echt eet? Doe de quiz!

Wil jij graag je gezondheid verbeteren?

Gebruik onze gratis Matching tool om de voedingsexpert te vinden die jou het beste kan ondersteunen.

Ga naar de Matching tool
Vind jouw ideale voedingsexpert
Wist je dat...

...uit onderzoek blijkt dat mensen met veel testosteron graag pittig eten lusten. Ze zijn erg avontuurlijk en hebben een verhoogd libido.

Prikkelbaar Darm Syndroom & Inflammatoire Darmziekten

Wanneer is pittig eten ongezond? Ongezond is het niet te noemen, maar bij een aantal aandoeningen aan maag, slokdarm en darmen kun je pepers beter vermijden.

Als je last hebt van het Prikkelbaar Darm Syndroom (PDS) is de kans groter dat je klachten ervaart wanneer je pittig eet.

Dit komt doordat je darmen bij deze aandoening gevoeliger zijn voor capsaïcine. Pittig eten kan gasvorming veroorzaken of je PDS symptomen verergeren.

Ook wanneer je last hebt van Inflammatoire Darmziekten (IBS) kan pittig eten je symptomen verergeren. 

Als je al last hebt van kleine wondjes in je maag of slokdarm (zoals een maagzweer), dan is het eten van pikant eten niet verstandig. Je kunt dan te maken krijgen met huidklachten zoals acne en rosacea.

Tip

In zwarte peper zit overigens niet het stofje capsaïcine, maar piperine. Ben je gevoelig voor capsaïcine en wil je toch pittig eten, gebruik dan gewone peper.

Pittig eten tijdens zwangerschap is geen probleem

Pittig eten tijdens je zwangerschap

Je mag in principe gewoon pittig eten tijdens je zwangerschap.

Pikant voedsel heeft geen effect op je kindje.

Al kan het zijn dat je er minder goed tegen kunt en last krijgt vanbrandend maagzuur.

Wist je dat...

...je wel moet opletten bij het eten van bepaalde kruiden en specerijen als je zwanger bent? Deze kunnen je baarmoeder namelijk stimuleren, wat kan leiden tot vroegtijdige weeën.

Is pittig eten verslavend?

Pittig eten is niet verslavend in de zin dat je er afhankelijk van wordt. Het is wel zo dat je lichaam went aan pittig eten en je er steeds meer van nodig hebt omdezelfde sensatie te voelen.

Waar je begint met een theelepeltje sambal bij je stamppot (Ja echt, dat is heel lekker. Probeer maar eens.), verlang je na een half jaar misschien al naar een eetlepel.

Tip

Ben je verslavingsgevoelig? Kijk dan uit met pikant eten. Zowel pikant eten als alcohol stimuleren het beloningssysteem in je hersenen. Dit triggert wellicht de drang naar alcohol. 

Hierdoor zijn we dol op pittig eten

Als pittig niet eens een smaak is en we alleen maar pijn ervaren, waarom vinden we pittig eten dan lekker?

Op deze vraag bestaat helaas geen eenduidig antwoord. Psycholoog Paul Bloom, die het boek ?How Pleasure Works: Why We Like What We Like? schreef, stelt dat het te maken heeft met onze voorliefde voor pijn- en angstgevoelens.

Ironisch genoeg, werkt rode peper pijnstillend en kan het een gevoel van euforie geven. Hij vergelijkt het met het kijken van horrorfilms en bungeejumpen. Je lichaam maakt bij pijn en angst natuurlijke pijnstillers aan en dat geeft je een fijn gevoel.

Voorliefde voor pittig eten

Er is ook een andere verklaring voor jouw voorliefde voor pikant voedsel.

Sommige wetenschappers stellen dat we graag scherp eten omdat het een antibacteriële werking heeft.

En het leuke is, je lichaam zou dat van nature aanvoelen.

Wist je dat...

...de meest pikante gerechten vaak uit de warmste landen ter wereld komen? Bij warmte bederft het eten sneller en als de gerechten dan antibacteriële eigenschappen hebben, is dat mooi meegenomen! 

Reactie van je lichaam op pikant eten

Het is per persoon verschillend hoe je lijf reageert op pikant eten. In je mond en maag zitten receptoren; cellen die gevoelig zijn voor prikkels. Wanneer je pikant eet, geven deze receptoren aan je hersenen door dat er sprake is van (over)verhitting.

Pittig eten prikkelt je slijmvliezen, zenuwuiteinden en spiercellen van je keel, maag en darmen. Het maakt veel slijm los.

Je kunt hierdoor last krijgen van irritatie van je maag of darmen. Je kunt tijdens het toiletbezoek ook last krijgen van een branderig gevoel aan de kringspier (anus).

Je maag scheidt extra vocht af tijdens het consumeren van pikant eten. Dit is niet schadelijk. Je kuntdiarree door pittig eten krijgen, maar als je vaker pikant eet wennen je maag en darmen aan deze veranderingen.

Van pittig eten kun je zweten en rood aanlopen

Ga je zweten van scherp eten? 

Wanneer je pittig eet worden je huidreceptoren gestimuleerd.

Er wordt dan een signaal naar je hersenen gestuurd dat je lichaam oververhit is.

Het gevolg: je gaat zweten als je pittig eet om af te koelen. .

Benieuwd hoe gezond jij echt eet? Doe de quiz!

Hoe gezond eet jij?

Doe de quiz en kom er in enkele minuten achter! Ook ontvang je een persoonlijk advies waarin staat hoe je je eetpatroon kunt verbeteren.

Benieuwd hoe gezond jij echt eet? Doe de quiz!

Dit gebeurt door de activatie van miljoenen klieren die zweet uitscheiden. Het verschilt echter per persoon hoe heftig je op capsaïcine reageert. De een zweet zich een ongeluk en de ander lijkt beter bestand te zijn tegen al die pittigheid.

Naast zweten, kan je van pittig eten ook een rood hoofd krijgen. Dit is ook een natuurlijke reactie van je lichaam op oververhitting.

Tip

Pittig eten werkt gek genoeg verkoelend: het zorgt ervoor dat je gaat zweten, zonder dat je lichaamstemperatuur omhoog gaat.

Hoe maak je pittig eten minder scherp?

Er zijn verschillende manieren om pikant eten milder te maken en te neutraliseren. Ik geef je wat tips die echt helpen:

Tip 1: Laat water staan 

Wat je vooral niet moet doen is veel water drinken tijdens een scherpe maaltijd! Dit maakt het gevoel van scherpte nog erger.

De olie van de pepers lost namelijk niet op in water, maar verspreidt zich juist. Je spoelt de brand dus niet weg, maar verdeeld hem nog eens goed door je mond. 

Tip 2: Thee en melk

Warme dranken zoals kamillethee of pepermuntthee werken wel verzachtend. Melk (of Lassi, een Indiase melkdrank) blust de brand eveneens goed. Een glaasje melk bij pittig eten is dus een goed idee.

Tip 3: Yoghurt(saus) 

Wat ook goed helpt tegen een brand in je mond is yoghurt. Eet van tevoren of tijdens je maaltijd wat yoghurt of eet een saus op yoghurtbasis tijdens het eten. Veel Arabische en Indische bijgerechten of sauzen hebben yoghurt ook al als basis.

Tip 4: Koolhydraten

Eet wat rijst of brood bij je pittige gerecht, want zo kun je de scherpe smaak neutraliseren. Zetmeel in koolhydraten zorgt namelijk voor een barrière tussen capsaïcine en je mond.

Tip 5: Verwijder de pitjes 

Als je de zaadjes uit de peperhaalt scheelt dat enorm. Hier komt het meest van de pittigheid vandaan.

Tip

Kruiden zoals koriander, munt, tijm en bonenkruid, kunnen een pittig gerecht verzachten. Of eet bij je maaltijd witte kool, een klein scheutje zoete ketjap, ananas of kokosmelk.

Conclusie

Dus,is pittig eten goed voor je?Ja! Het is goed voor je cholesterol, hart- en bloedvaten en je bloeddruk. Ook helpt het je als je wilt afvallen. Bovendien vind je een scala aan vitamines en mineralen in rode pepers.

Capsaïcine in rode pepers is het werkzame stofje. Het werkt niet echt verslavend maar zorgt wel voor een euforisch gevoel. Pas wel op bij bepaalde (darm-)aandoeningen, symptomen kunnen namelijk verergeren.

Wil je pittig leren eten? Naarmate je vaker pittig eet, worden er steeds minder pijnprikkels naar je hersenen gestuurd. Je hersenen zullen hierdoor 'moe' worden en de pijn minder registreren.

Beoordeel dit artikel

Gezondeten.nl Voedingswetenschapper Julia Haarhuis

Nieuwsgierig naar meer informatie over dit onderwerp?

Stel dan je vraag gratis en eenvoudig aan één van onze voedingsexperts hier!

Gerelateerde artikelen

Wat doet de maag en waarom knort onze maag

De Maag: Anatomie, Functie en meest voorkomende Aandoeningen

Je maag is een belangrijk orgaan dat een essentiële rol speelt bij de vertering van je voedsel. Voedselvertering start i...

Hyperhidrosis: overmatig zweten

Hyperhidrosis: overmatig zweten

Overmatig zweten kan vervelend en gênant zijn. Zweten tijdens het sporten of in de sauna is prima. Maar bij inspanning, ...

Verschillende soorten zout

Alles over de gezondheid van de verschillende soorten zout

Zout: wie gebruikt het niet in meer of mindere mate? Zonder zout zijn veel maaltijden toch wat smakeloos. Alhoewel tevee...

De 10 gezondste kruiden en specerijen

De 10 gezondste kruiden en specerijen

Kruiden en specerijen geven je gerechten niet alleen meer smaak, maar bieden ook veel gezondheidsvoordelen.  Deze zijn ...

Droge mond en keel: 8 oorzaken

Droge mond en keel: 8 oorzaken

Iedereen heeft natuurlijk weleens last van een droge mond maar dat is meestal tijdelijk. Een op de vijf mensen heeft hie...

Plantaardige yoghurt

4 Alternatieven voor yoghurt, welke is het gezondst?

Als ontbijt met vers fruit, door je smoothie of als herstelmaaltijd na het sporten; yoghurt is een fijn product om altij...

Verlaag je cholesterol

Cholesterol: oorzaken en gevolgen van een te hoog cholesterolgehalte

Aan cholesterol kleeft een negatieve klank, omdat een te hoge waarde in verband wordt gebracht met aderverkalking en een...

Lees wat je gemist hebt

10011 Mensen gingen je al voor

Blijf op de hoogte door je in te schrijven voor onze nieuwsbrief. Ontvang tijdelijk ons e-book 'Eet jij gezond?' helemaal gratis.

Je ontvangt maximaal één persoonlijke e-mail per week van een van onze teamleden.
Een postbode met het (PDF) boek 'Gezond eten voor iedereen'